Chọn ly đá chanh hay lon nước ngọt?

Khi được hỏi về vấn đề nà y, trong vai trò nhà tư vấn và trực tiếp thi cô ng, giá m sá t nhiều cô ng trì nh, phần lớn cá c kiến trú c sư đều khẳng định: khô ng có một chuẩn mực, một quy định, một nguyê n tắc rà ng buộc nà o khi lựa chọn vật liệu, nhất là vật liệu hoà n thiện.

Mỗi sự lựa chọn đều đem lại một hiệu quả – hay hậu quả – khá c nhau. Thậm chí nhiều cô ng trì nh đoạt giải thưởng trong và ngoà i nước thời gian gần đâ y của cá c kiến trú c sư N. V. T, T. A. Đ, V. T. N... đều khô ng hề có sự hiện diện của cá c vật liệu đắt tiền, cầu kỳ... mà trá i lại, luô n có việc góp mặt của phần lớn vật liệu dâ n dã, dễ tì m, giá cả phù hợp và nhất là khả năng biểu lộ khô ng gian, đá p ứng tốt cô ng năng và tí nh thẩm mỹ xuyê n suốt, nhất quá n, song song với đó luô n biểu lộ cá tí nh riê ng.

Cá c vật liệu thô mộc như đá sỏi, gạch trần khi dù ng tại cá c khô ng gian resort, nhà ở mang phong cá ch truyền thống sẽ thực sự khai thá c hiệu quả, gần gũi với tự nhiê n.

Hầu như khô ng thể liệt kê ra điều gì nê n và khô ng nê n trong quá trì nh chọn lựa vật liệu, nê n bà i viết chỉ kể lại và i mẩu chuyện nhỏ đã xảy ra trong đời sống xâ y dựng hà ng ngà y để bạn đọc tham khảo rú t thê m một và i kinh nghiệm, cò n cá ch là m cụ thể thì luô n khá c nhau việc đá nh giá đú ng – sai ở đâ y tuỳ thuộc và o gó c nhì n của mỗi người.

Toilet ra mặt tiền:

Một vị chủ nhân ngôi nhà tí nh tì nh kỹ lưỡng, cẩn thận. Ô ng luô n muốn nơi ăn chốn ở của mì nh lú c nà o cũng sạch sẽ, lá ng bó ng hoặc nếu có dơ chú t í t thì cũng phải được lau chù i một cá ch dễ dà ng. Trong một chuyến du lịch sang Trung Quốc, ô ng rất tâ m đắc với cá ch là m sử dụng gạch men bó ng lá ng để ốp mặt tiền nhà, ốp tường phò ng khá ch… Thế là ô ng á p dụng ngay cho ngô i nhà của mì nh với một bộ sưu tập gạch men hoà n hảo đầy mà u sắc. Chỗ nà o ô ng sợ dơ bẩn thì cứ cho ốp gạch men hết để dễ dà ng lau chù i mà cò n... bó ng loá ng nữa chứ! Tuy nhiê n, hô m tiệc tâ n gia khi hỏi thăm ý kiến bạn bè thì ô ng mới té ngửa vì có người nó i nhà ô ng giống cá i bệnh viện, thậm chí có người nó i nhà ô ng giống như cá i nhà vệ sinh cô ng cộng quá!

Tì nh yê u với gỗ:

Một vị chủ nhân ngôi nhà khá c rất tâ m đắc với kiến trú c cổ điển phương Tâ y. Ô ng thuê hẳn một kiến trú c sư lớn tuổi có kinh nghiệm là m cá c căn nhà cổ điển Phá p hồi xưa để thiết kế nhà cho mì nh… Mọi việc diễn ra trô i chảy cho đến một hô m vị kiến trú c sư phá t hiện ra rằng chủ nhà đã tự ý đặt hà ng cửa nhô m để thay cho cửa gỗ trong hồ sơ bản vẽ thiết kế ban đầu. Lý do vị chủ nhà đưa ra để giải thí ch cho quyết định thay đổi mà khô ng bá o trước của mì nh là vì ô ng bị chinh phục bởi nghệ thuật quảng cá o của đơn vị sản xuất cửa nhô m. Họ nó i rằng nhô m rẻ tiền hơn gỗ, nhẹ hơn gỗ, thi cô ng nhanh chó ng hơn gỗ, khô ng bị mối mọt như gỗ và nhất là đối với bâ y giờ người ta sẽ có khả năng sản xuất cả loại nhô m giả vâ n gỗ nữa! Thế thì tiện lợi quá cò n gì! Kiến trú c sư thì vẫn giữ vững quan điểm là cửa gỗ giá trị hơn cửa nhô m, phù hợp hơn với kiến trú c cổ điển của ngô i nhà với những chi tiết hoa văn cô ng phu mà cửa nhô m khô ng có được… Tuy nhiê n, chủ nhân ngôi nhà đã dù ng “ quyền phủ quyết tối cao do nhà phát triển dự án triển khai” để thay gỗ bằng nhô m và cuối cù ng do thuyết phục khô ng được nê n vị kiến trú c sư đã quyết định rú t lui, khô ng thể tư vấn tiếp cho chủ nhân ngôi nhà trong giai đoạn thi cô ng sau được nữa.

Thô nà o cũng là thô:

Một doanh nhâ n thà nh đạt muốn chuyển hướng kinh doanh sang lĩnh vực nhà hà ng ẩm thực. Cô liền nhờ kiến trú c sư thiết kế một nhà hà ng theo kiểu dâ n gian Việt Nam với tường gạch má i ngó i chuối cau phất phơ. Việc thiết kế sơ phá c đã hoà n chỉnh với sự hà i lò ng của đô i bê n. Tuy nhiê n đến phần triển khai chi tiết với bảng mô tả vật liệu sử dụng thì đơn vị phát triển dự án và nhà tư vấn thiết kế khô ng thống nhất được ở khâ u chọn gạch. Nhà thiết kế yê u cầu sử dụng loại gạch thẻ cũ được tá i sử dụng từ những ngô i nhà xưa bị giải toả, cá c viê n gạch nà y được tin dùng kỹ cà ng từng viê n một và khi xâ y xong sẽ để thô qua những phân tích trên, khô ng tô trá t hoà n thiện nhằm tạo nê n hơi thở dâ n gian Việt Nam cho nhà hà ng. Tuy nhiê n, nhà phát triển công trình khô ng tin tưởng và o độ bền chắc và tì nh trạng vệ sinh của những viê n gạch cũ. Cô muốn toà n bộ tường phải được xâ y gạch mới và sau đó được tô trá t và ốp lá t nghiê m chỉnh bằng loại gạch trang trí kiểu “ giả cổ, giả thô ” được bà y bá n khắp nơi. Cuối cù ng vì khô ng muốn va chạm, nhà thiết kế cũng phải tuâ n thủ theo quyết định của chủ đầu tư, với câ u ché p miệng thở dà i: thô i thì thô nà o cũng là thô!

Kí nh thưa cá c loại kí nh:

Có một thời trê n thị trường xâ y dựng trong nước bỗng nhiê n rộ lê n phong trà o sử dụng kí nh phản quang ốp mặt tiền, có lẽ do mấy cao ốc mới xâ y dù ng vật liệu nà y trô ng hoà nh trá ng quá. Nhà nhỏ xí u cũng ốp kí nh, nhà trong hẻm hó c chẳng mở tiệm gì cũng ốp kí nh, nhà đang có bancô ng hó ng má t bỗng nhiê n cũng bao bọc kí nh xung quanh, thậm chí đến phần giếng trời để thô ng thoá ng cho ngô i nhà cũng bị lấy kí nh che lại!

Đặc biệt hơn nữa là phong trà o lú c bấy giờ bà con khô ng thí ch kí nh trong suốt mà ngược lại thí ch kí nh phản quang với đủ cá c gam mà u sặc sỡ và ng, nâ u, xanh ngọc, xanh biển… Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau đó nhiều chủ nhân ngôi nhà đã nhất thiết phải thá o bỏ phần kí nh mới ốp do ảnh hưởng của hiệu ứng lồng kí nh gâ y bức xạ nhiệt tạo nê n sự nó ng bức, mà khô ng phải nhà nà o cũng “ có điều kiện” để dù ng má y lạnh toà n phần như cao ốc. Mặc khá c cá c tấm kí nh phản quang chất lượng ké m đã mau chó ng bị hoen ố, xuống mà u loang lổ khá thảm hại! Việc sao ché p một cá ch má y mó c thường hay dẫn đến những câ u chuyện “ dở khó c dở cười” chiếu theo đó!

Vật liệu dù hiện đại đến đâ u cũng cần đặt đú ng	nơi đú ng chỗ, hợp cô ng năng và chuẩn thẩm mỹ.

Câ u chuyện đá chanh và lon nước ngọt:

Khô ng í t người Việt Nam khi có dịp đi nước ngoà i về thường hay ngạc nhiê n thắc mắc tại sao một ly đá chanh hay nước cam vắt ở Việt Nam bị xem là thứ giải khá t bì nh dâ n nhưng ở nước người ta lại bá n giá đắt hơn một lon nước ngọt của hã ng C hay P! Lý do là vì người nước ngoà i rất tô n trọng và đá nh giá cao yếu tố tự nhiê n và cô ng lao động. Nước chanh được là m từ trá i chanh thật trong tự nhiê n và pha chế nê m nếm tuỳ tay mỗi người. Xét ở khía cạnh khác nước uống đó ng chai hay lon nó i chung đều í t nhiều có sử dụng hoá chất và được chế biến bởi dâ y chuyền má y mó c hiện đại, chưa uống đã biết mù i vị toà n cầu là thế nà o rồi.

Trong lĩnh vực kiến trú c, xâ y dựng và trang trí nội thất cũng vậy, cá c nước tiê n tiến đã trải qua thời kỳ xà i đồ cô ng nghiệp hà ng loạt đến mức nhà m chá n, nê n tính đến thời điểm hiện tại chỗ nà o cần vật liệu cô ng nghiệp hà ng loạt thì họ vẫn dù ng, nhưng trong nhà ở riê ng tư hoặc cô ng trì nh nghỉ dưỡng thì họ đá nh giá rất cao những vật liệu tự nhiê n như đá, gỗ, tranh tre, gốm... Họ cũng đá nh giá cao những vật liệu hay hạng mục nà o trong cô ng trì nh được tạo nê n bởi tay nghề lao động thủ cô ng, sự khé o lé o và tỉ mỉ của người thợ hơn, thô ng qua tí nh thủ cô ng để sẽ có khả năng xá c lập “ đẳng cấp” của loại vật liệu mà ngô i nhà mì nh sử dụng. Hã y thử đi cá c khu resort hà ng đầu tính đến thời điểm hiện tại từ Bắc chí Nam, yếu tố thủ cô ng (nhưng dĩ nhiê n phải chuẩn, khô ng được mé o mó ọp ẹp ké m cỏi) luô n là tiê u chí quan trọng để xếp hạng đá nh giá khá ch sạn hay resort, nó i nô m na là khá ch phải bỏ ra từ nhiều tiền đến hàng loạt tiền để hưởng thụ khô ng gian hoang sơ, chất liệu tự nhiê n và cảm giá c thư giã n tốt nhất.

Qua những câ u chuyện trê n đâ y, mong mỏi của giới chuyê n mô n là gặp được chủ nhân ngôi nhà biết lắng nghe quan điểm của nhà thiết kế và tô n trọng ý kiến chuyê n mô n của họ. Dĩ nhiê n như đã nó i ở trê n, khô ng có một chuẩn mực nà o bắt buộc chủ nhà phải lựa chọn vật liệu nà y hay vật liệu kia. Cùng với đó, bê n cạnh yếu tố xâ y dựng, kiến trú c và nội thất cũng đò i hỏi yếu tố nghệ thuật, văn hoá hưởng thụ và thá i độ với mô i trường. Mà đã là nghệ thuật và văn hoá – xã hội thì luô n có biê n độ dao động, cảm thụ khá rộng, thậm chí luô n tồn tại nhiều ý kiến trá i chiều. Thế cho nê n chọn ly đá chanh hay lon nước ngọt, có lẽ người sử dụng phải căn cứ nhiều hơn và o nhu cầu của chí nh bản thâ n mì nh, bối cảnh mì nh đang sống và có những câ n nhắc đa chiều để luô n là người tiê u dù ng sá ng suốt.

KTS Trần Phụng Tiê n Phuô ng