Học cách trân trọng khoảng trống

Từ quy hoạch đến kiến trú c, nội thất hay cảnh quan, suy cho cù ng đều phải hướng đến mục tiê u đem tới khoảng trống hữu í ch, xử lý khoảng trống và tận hưởng những tiện í ch về mô i trường do những khoảng trống mang lại.

Người ta hay nó i nhiều về những kiệt tá c kiến trú c, những ngô i biệt thự độc đá o, những cô ng trì nh hoà nh trá ng… nhưng có lẽ í t cá c tư liệu kiến trú c định hướng rõ rà ng rằng nếu thiếu những khoảng trống hợp lý chung quanh và ngay bê n trong cô ng trì nh thì là m sao hoàn toàn có thể tiếp cận, sử dụng được cô ng trì nh đó, là m sao đủ khoảng lù i để cảm thụ được cô ng trì nh đẹp hay xấu. Những khoảng trống mà với những ai chỉ chú trọng yếu tố mé t vuô ng sử dụng hay xem là lã ng phí nhưng thực tế khô ng thể bà n cã i vai trò gó p phần tạo nê n khô ng gian sống đầy thú vị.

Hiểu giá trị để đem tới khoảng trống

Hoàn toàn có thể phâ n chia khoảng trống cô ng trì nh ra thà nh ba loại theo mục đí ch sử dụng và vai trò đó ng gó p về khô ng gian kết hợp cùng thẩm mỹ:

- Khoảng an toà n: Hiểu nô m na là khoảng lộ giới được phé p xâ y dựng, hoặc khoảng thô ng hà nh địa dịch giữa cá c nhà với nhau. Khô ng í t chủ nhân ngôi nhà nhiều khi vẫn kỳ kè o thê m bớt và i mé t vuô ng ở những khoảng nà y khi xin phé p xâ y dựng mà quê n đi vai trò quan trọng nhằm bảo đảm an toà n giữa nhà với nhà, đảm bảo thoá t hiểm khi có sự cố, chống chá y lan truyền, giảm tầm nhì n xoi mó i, trá nh ảnh hưởng của kết cấu nhà nà y với nhà khá c (gâ y lú n nứt, ảnh hưởng đường ống kỹ thuật chung và riê ng... ). Khoảng lù i nà y tuỳ theo lộ giới cò n cho phé p từ bê n ngoà i sẽ có khả năng chiê m ngưỡng hì nh khối kiến trú c một cá ch toà n vẹn, giú p bố trí đường đi, vỉa hè, câ y xanh xung quanh cô ng trì nh, song song với đó gia tăng tiện í ch và đảm bảo an toà n khi xe cộ ra và o, dà nh chỗ cho thoá t hiểm kết hợp cùng tập trung người khi cần thiết.

Khoảng thô ng tầng trở nê n nhiều ý nghĩa nếu biết khé o khai thá c lợi thế chiều cao, á nh sá ng và điểm nhấn nội thất.	Khi điều kiện phố thị chật chội, sâ n thượng, giếng trời, bancô ng là những khoảng trống hiếm hoi cần khai thá c hiệu quả

- Khoảng liê n thô ng ngang: Hoàn toàn có thể là bê n ngoà i nhà (sâ n vườn) hoặc cả bê n trong nhà mà khô ng quy và o mé t vuô ng phò ng ốc sinh hoạt cụ thể. Đâ y cò n là cá c tuyến hà nh lang, cầu thang, nú t giao thô ng (sảnh tầng, sảnh trước thang má y... ) kết hợp thô ng thoá ng, lấy sá ng và dẫn dắt tầm nhì n. Nếu thiết kế nhà cửa theo kiểu tận dụng tối đa, thu nhỏ khoảng trống liê n thô ng ngang giữa cá c khô ng gian với nhau thì hầu như sẽ triệt tiê u mọi tính kết nối đồng bộ khô ng gian, điều mà lối nhà ở kiểu “ phò ng trọ” , ngăn chia vụn vặt hay mắc phải. Ngay trong lĩnh vực thiết kế trụ sở, văn phò ng là m việc, xu hướng khô ng gian liê n hoà n, dù ng vá ch ngăn nhẹ đã chứng minh tí nh ưu việt về tầm nhì n và tí nh kinh tế hơn hẳn kiểu chia phò ng, là m hà nh lang, đó ng kí n cửa.

- Khoảng thô ng tầng đứng: Là khoảng trống thô ng từ tầng nà y đến tầng kia hoặc thô ng suốt cá c tầng lê n đến má i. Dĩ nhiê n khô ng phải và khô ng bắt buộc nhà nà o cũng có dạng khoảng trống nà y, nhưng lịch sử kiến trú c đã ghi nhận vô và n cô ng trì nh lớn nhỏ có được khô ng gian hấp dẫn, thoá ng đã ng, hữu í ch nhờ khoảng thô ng tầng đứng. Từ những sảnh thô ng tầng hoà nh trá ng ở bảo tà ng, thư viện hay khá ch sạn, đến khoảng thô ng thiê n kiểu giếng trời trong nhà ống, dễ nhận thấy sự thay đổi về chiều cao và tầm nhì n giú p nơi đâ y luô n là điểm nhấn hiếm hoi hoàn toàn có thể phô diễn né t đẹp về khô ng gian, sự thoá ng đã ng tầm nhì n, khả năng trang trí mang tí nh khá c biệt. Căn hộ penthouse có lửng, nhà phố trệt có lửng kết hợp buô n bá n... luô n có giá cao hơn là những khô ng gian đó ng hộp đều cả về chiều rộng lẫn chiều cao. Kiểu nhà lệch tầng cũng là biến thể thú vị của việc xử lý khoảng trống, kết hợp cầu thang với giếng trời giú p cho ngô i nhà được thô ng thoá ng hơn nhờ đối lưu khô ng khí xuyê n suốt giữa cá c tầng bê n trong nhà.

Xử lý khoảng trống

Khoảng trống tính ra rõ rà ng khô ng chỉ là... khoảng để trống. Khi những khoảng trống hữu í ch, tự thâ n chú ng trở thà nh vù ng khô ng gian đò i hỏi chăm chú t và xử lý đú ng mức, đô i khi cò n tốn cô ng tốn của hơn là m một phò ng ốc đơn thuần. Có người nó i vui rằng một resort đẹp là biết là m những khoảng trống hấp dẫn giữa mấy ngô i nhà lá đơn sơ, quả khô ng sai! Trong thực tế, thiết kế và xâ y dựng nhà ở, có những “ cô ng cụ” phổ biến mà giới chuyê n mô n thường dù ng để xử lý khoảng trống, cụ thể là:

- Vật liệu: bản thâ n vật liệu khô ng là m nê n khoảng trống, mà cá ch dù ng vật liệu có kiểm soá t và phối kết tốt sẽ giú p cá c khoảng trống đẹp hơn, hiệu quả hơn. Ví dụ giữa phò ng ăn và phò ng khá ch thay cho việc xâ y tường, nếu thay bằng mấy thanh lam gỗ nhẹ nhà ng thì tạo nê n được một “ bì nh phong” ngăn thoá ng. Hay một hà nh lang dà i hun hú t sẽ bớt đơn điệu khi xử lý lá t gạch có nhấn nhá theo quy luật dẫn dắt thị giá c. Đem tới khoảng trống xét trên tổng thể là để ngắm nhì n, đi lại, hí t thở... do vậy vật liệu sử dụng cần đơn giản và thống nhất, trá nh biến khoảng trống thà nh khoảng... đặc nghẹt vật liệu và đồ đạc!

- Câ y xanh: chất liệu thuần tuý thiê n nhiê n nà y đem lại sức sống cho khoảng trống mà khô ng có vật liệu nhâ n tạo nà o thay thế được. Khô ng chỉ bổ sung yếu tố thư giã n, gần gũi thiê n nhiê n, câ y xanh đặt trong khoảng trống một cá ch hợp lý cò n là điểm nhấn đầy sức sống, điểm định hướng khô ng gian hiệu quả và chuyển tải cả những ý nghĩa tâ m linh, phong thuỷ sâ u sắc. Hầu như khô ng một tiền sảnh nà o, lối và o nà o của mọi ngô i nhà Việt ngà y tết mà thiếu một và i chậu câ y điểm xuyết, trang hoà ng. Tuy nhiê n, việc chăm só c và bảo dưỡng câ y xanh cũng là một vấn đề cần có điều kiện chuyê n mô n và tâ m sức đú ng mức, cho nê n một số nhà phát triển công trình đã phải “ vay mượn” thê m cá c tiểu tiết trang trí nhâ n tạo khá c, như hoa giả, tiểu cảnh khô, tượng trang trí... miễn sao cung cấp sức sống và tí nh độc đá o cho cá c khoảng trống trong cô ng trì nh.

- Mặt nước: cù ng “ họ hà ng” với câ y xanh, mặt nước (rộng hay hẹp) phí a trước hoặc bê n cạnh cô ng trì nh luô n là giải phá p xử lý mang tí nh hữu cơ, gắn bó với mô i trường thiê n nhiê n mà ngô i nhà từ truyền thống tới hiện đại, từ đô ng sang tâ y đều á p dụng lâ u nay. Tuỳ theo quy mô, mức độ bố trí nước sử dụng mà chi phí đầu tư có sự khá c nhau, í t thì là m non bộ, hồ bá n nguyệt nhỏ nhắn chỉ đủ để... nà ng rửa châ n, nhiều thì cả một hồ cảnh quan, suối nhâ n tạo chảy rà o rạt như cá c khu du lịch cao cấp. Mặt nước trong cô ng trì nh hiện đại cò n hoàn toàn có thể bao gồm cả cá c hạng mục khá c lạ như đà i phun nước hay thậm chí là hồ bơi, miễn sao hà i hoà cảnh quan, cung cấp sự hấp dẫn, hữu dụng cho khoảng trống, song song với đó được... nhà phát triển công trình chấp thuận. Việc xử lý bằng giải phá p nước cũng đò i hỏi sự quan tâ m, bảo trì, chăm só c áp dụng với các cô ng đoạn kỹ thuật liê n quan.

- Lối đi – chỗ ngồi – chò i nghỉ... : hay nó i chung là tập hợp những tiểu tiết mang tí nh hữu dụng mà một khô ng gian cần có để đem lại thê m tiện í ch và tăng thẩm mỹ cho khoảng trống. Đặt ghế ngồi, chò i nghỉ châ n, tiểu cảnh ngoà i sâ n là những giải phá p xử lý thô ng dụng vì vừa kết nối cá c khu vực chức năng lại với nhau qua khô ng gian giao thô ng, vừa mở rộng cô ng năng ra cá c khoảng trống. Cấu tạo của lối đi thường rất phong phú với nhiều loại vật liệu thiê n nhiê n lẫn nhâ n tạo như đá, sỏi, gạch, hay thậm chí chỉ là thảm cỏ dắt lối bằng thớt đá … Mặc dù chỉ là tiểu tiết, dẫu vậy lại đó ng vai trò “ mú a minh hoạ” cho “ ca sĩ chí nh” là cô ng trì nh được tô n lê n vẻ đẹp và cá tí nh riê ng. Từ nguyên nhân này, rất cần có sự câ n đối với hì nh thức và phong cá ch kiến trú c của bản thâ n ngô i nhà kết hợp cùng cá c cô ng trì nh lâ n cận sao cho phù hợp.

Tận hưởng khoảng trống

Thô ng thường thì người ta hay quan tâ m đến việc tận hưởng những tiện nghi trong nhà chứ í t ai nó i đến việc tận hưởng khoảng trống bao giờ? Ấy vậy mà khoảng trống lại luô n là một khô ng gian giú p con người thư giã n nhất, phục hồi sức khoẻ nhanh nhất. Từ khoảng sâ n trước nhà tập thể dục, cho đến khô ng gian hồ bơi hay hà ng hiê n ngắm cảnh, giá trị của những ngô i nhà nhiều khi khá c biệt nhau chí nh ở cá ch tạo khoảng trống và biết tận hưởng khoảng trống như thế nà o. Gặp điều kiện nhà phố hầu như cá c mặt đều bị cô ng trì nh và khó i bụi, ồn à o vâ y kí n, những khoảng sâ n thượng có chăm chú t câ y xanh sẽ cung cấp cho chủ nhà một khô ng gian thoá ng đã ng hiếm hoi nhằm tá i tạo sức lao động sau một ngà y mệt nhọc. Xanh hoá má i bằng, giảm nó ng giảm thấm nhờ bố trí má i hai lớp, má i xanh... là những giải phá p đem tới và hưởng thụ khoảng trống theo chiều đứng đầy hiệu quả.

Từ nhu cầu hưởng thụ khoảng trống, chí nh cá c chủ nhân ngôi nhà hơn ai hết phải là người đặt hà ng cho nhà chuyê n mô n xem xé t, tí nh toá n, bố trí khoảng trống hữu dụng cho mì nh. Đừng để là m nhà hoà nh trá ng xong mới phá t hiện nhà mì nh thiếu khoảng lù i để ngắm, khoảng trống để thở hay khoảng hở để đó n gió trời. Câ n bằng â m dương trong mô i trường sống suy cho cù ng khô ng ở đâ u cao siê u vô hì nh, mà chí nh nằm ở cá ch phâ n bố đặc rỗng, chí nh phụ một cá ch hợp lý. Hết phò ng ra sâ n, hết sâ n và o nhà, nắng chiếu mưa sa ắt có hà ng hiê n, bụi bặm oi bức phải nhờ giếng trời, ngô i nhà truyền thống khô ng có nhiều điều kiện kỹ thuật cao cấp nhưng đã khé o nương tựa thiê n nhiê n, đem tới cá c khoảng đệm, khoảng trống có tí nh chất đó ng mở hợp lý, chuyển tiếp hợp tì nh, trá nh bê n ngoà i xô ng và o nhà đột ngột, trá nh từ trong bước ra hụt hẫng. Những khoảng trống bê n hiê n nhà, hà ng ba, bậc thềm... luô n là bà i học tổ chức khô ng gian quý giá mà cha ô ng truyền lại, sang thời đại mới khô ng hề giảm đi giá trị nhâ n văn và thiê n nhiê n, khá tương thích tốt với xu hướng kiến trú c xanh, kiến trú c bền vững trong giai đoạn hiện nay.