Xây nhà phải biết tận dụng

Xâ y nhà kiểu tận dụng

Cũng chẳng phải chờ tới thời bã o giá hay kinh tế suy thoá i thì dâ n tì nh mới thắt lưng buộc bụng, câ n – đong – đo - đếm trong chuyện xâ y nhà. Ở nước ta, từ xưa tới nay, trong quan niệm, trong nếp nghĩ thì xâ y nhà là một việc cực kỳ quan trọng, là niềm mơ ước, nỗ lực cả đời người. Thế nhưng thì số người ung dung xâ y nhà hiếm lắm, cò n đại phần lớn là những người xâ y nhà với hoà n cảnh khó khăn, tâ m trạng nhiều băn khoăn lo lắng. Người ung dung là khi có đủ mọi điều kiện thuận lợi, có đất rộng, vị trí đẹp, có đủ tiền xâ y như mì nh muốn, có đủ quyền để điều hà nh sai khiến. Số đô ng cò n lại thì trái lại, mọi thứ đều khô ng đủ, thiếu hụt lắm chỗ, bất lợi nhiều bề… Nhà thì vẫn cứ phải xâ y, vì chờ đầy đủ mọi điều kiện, chờ cá i tư thế ung dung thì chẳng biết đến bao giờ. Cá i mì nh mong muốn bao giờ cũng vượt hơn những cá i mì nh đang có, đó là một lẽ thường ở đời; mà ai cũng hiểu!

Tận dụng gầm cầu thang là m… toa hú t khó i và kho chứa đồ.

Vậy thì phải cố gắng xoay xở, phải tận dụng thô i! Đông đảo người xâ y nhà cũng phải vay mượn, rồi “ ké o cà y” trả nợ. Đó là một câ u chuyện khá c, nhưng cũng khô ng tá ch rời hoà n toà n. Cũng phải nó i rằng, trong bối cảnh lúc này thì vấn đề nhà ở, bất động sản, mua bá n, xâ y dựng nhà cửa đang là vấn đề rất thời sự, thời thượng và cũng là bức tranh có nhiều gam mà u u á m. Giá nhà đất, giá xâ y lắp quá cao đặt cạnh mức thu nhập của đại phần lớn dâ n chú ng trong xã hội. Giấc mơ về một ngô i nhà, chốn an cư lý tưởng ngà y cà ng trở nê n xa vời, thậm chí là điều khô ng tưởng. Nhưng điều đó khô ng có nghĩa là người ta khô ng cần ngô i nhà để sống, khô ng đang phát sinh nhu cầu về mua đất, xâ y nhà. Khô ng có được cá i như trong mơ thì … phải giảm tiê u chuẩn giấc mơ đi thô i. Khô ng có được biệt thự thì cố gắng “ với” sang nhà phố, khô ng được nhà phố thì tì m đến nhà nhỏ trong hẻm, hay leo lê n chung cư… Khô ng đủ tiền mua được đất rộng thì mua đất nhỏ, khô ng có đất vuô ng vắn thì chấp nhận mé o mó; khô ng đủ khả năng “ chơi” hà ng cao cấp thì xà i hà ng trung bì nh… miễn sao cho vừa khả năng, vừa tú i tiền. Bởi bản chất của câ u chuyện xâ y nhà tận dụng nà y cũng chí nh là lý do tà i chí nh, là tiền.

Ừ, thì bằng lò ng; cố gắng tận dụng! Có ai đó nó i rằng: Khô ng có được cá i mì nh yê u thì hã y yê u cá i mì nh có! Cũng phải thô i… Mà đâ y là ngô i nhà của mì nh, nê n cà ng phải yê u chứ, dù nó đang và sẽ hoàn toàn có thể khô ng hoà n mỹ như giấc mơ xa xô i.

Những chủ nhân ngôi nhà nà y, khi đó ng vai khá ch hà ng với kiến trú c sư hay mang tâ m lý có phần yếm thế, thiếu tự tin cù ng những “ giá mà ” , “ nếu như” kiểu: giá mà mặt tiền rộng hơn chú t nhỉ, giá mà có thê m mặt thoá ng nhỉ, giá mà diện tí ch lớn thê m chú t nữa nhỉ… cù ng tâ m trạng hơi e ngại… về sự nhiệt tì nh của kiến trú c sư trước một bà i toá n khó. Nhưng khi gặp kiến trú c sư rồi (tất nhiê n phải gặp đú ng người), thì hàng loạt chủ nhân ngôi nhà vỡ ra rằng: “ Nó ” vẫn sẽ có khả năng rất ổn, rất đẹp, dù trê n tinh thần tận dụng, tiết kiệm, dù có đông đảo khó khăn cả khá ch quan và chủ quan! Nếu “ nó ” ổn rồi thì nó vẫn sẽ có khả năng hay hơn nữa. Nhưng rõ rà ng, muốn xoay chuyển tì nh thế xấu thà nh đẹp, dở thà nh hay, í t thà nh nhiều, thiếu thà nh đủ… , tức là thay đổi theo chiều hướng có lợi, tí ch cực thì phải cần một bà n tay là nh nghề; một vai trò tư vấn chuyê n mô n, chuyê n nghiệp của kiến trú c sư để… tận dụng đú ng cá ch!

Tận dụng đú ng cá ch

Nhà khé o tận dụng, thì sẽ đỡ được nhiều chi phí xâ y dựng. Nhà khé o tận dụng, sẽ khai thá c tốt nhất được những gì hiện có (dù hoàn toàn có thể hiện trạng là bất lợi). Nhà khé o tận dụng, sẽ đá p ứng đủ nhu cầu của người sinh sống trong ngô i nhà đó (mà ban đầu tưởng chừng là khô ng thể)… Và để đạt được những yếu tố đó, thì phải tận dụng đú ng cá ch.

Ở đâ y, cũng nhất thiết phải hiểu một cá ch tổng quá t rằng: khé o tận dụng là tối ưu hoá những gì đang có của mảnh đất, của ngô i nhà, chứ khô ng hẳn là một phương phá p xâ y nhà dà nh cho những cuộc đất xấu, hiện trạng xấu trở nê n đẹp. Với một hiện trạng khô ng xấu, với một khả năng tà i chí nh khô ng khó khăn thì vẫn cần tận dụng để là m cho tốt hơn, tiết kiệm hơn. Tận dụng tốt, hiệu quả chí nh là thước đo của chất lượng cô ng trì nh, năng lực của người thiết kế, quản lý, thi cô ng.

Nhà khé o tận dụng là sản phẩm của một chuỗi quy trì nh, từ đầu tư, thiết kế, thi cô ng, vận hà nh và sử dụng – tất cả đều liê n quan đến nhau. Tuy nhiê n, vai trò của thiết kế là cốt lõi nhất, tác động trực tiếp tới tất cả cá c yếu tố kia. Một thiết kế tốt – khé o tận dụng – sẽ là m cho việc đầu tư hiệu quả, thi cô ng chí nh xá c, nhanh gọn, tiết kiệm (vật tư và nhâ n cô ng); cũng ảnh hưởng lớn tới quá trì nh sử dụng (đặc biệt trong vấn đề tiết kiệm năng lượng).

Việc tận dụng khô ng phải là “ tận thu” , cố gạn lấy nhiều nhất cá i có lợi như kiểu tận dụng diện tí ch sử dụng, giảm thiểu chi phí vật tư, nhâ n cô ng để tiết kiệm tiền. Tận dụng đú ng cá ch là phải là m hà i hoà tất cả, hợp lý tổng thể trong mối tương quan nhiều chiều: kinh tế, bền vững, cô ng năng, thẩm mỹ. Một trong số các nguyê n tắc quan trọng của tận dụng đú ng cá ch là vẫn phải đảm bảo cá c tiê u chuẩn quy phạm về kỹ thuật xâ y dựng, cá c nguyê n lý kiến trú c căn bản, cá c số liệu nhâ n trắc học… Khô ng thể vì tận dụng mà lại dù ng ximăng (hay vật tư khá c) ké m chất lượng, khô ng đủ tiê u chuẩn; khô ng thể vì tận dụng mà lại là m cầu thang nhỏ hơn, dốc hơn tiê u chuẩn sử dụng, cũng khô ng thể vì tận dụng mà bỏ qua những yê u cầu kiến trú c liê n quan thiết thực đến cô ng năng, ảnh hưởng tới chất lượng khô ng gian sống (như thiếu cửa sổ, hoặc cửa khô ng đủ diện tí ch gâ y thiếu sá ng, thoá ng)…

Tận dụng chiều cao đến sá t trần.

Trong thời buổi tấc đất tấc và ng, 1m² đất là và ng, 0,1m² đất cũng là và ng, và dường như ai cũng xâ y nhà trong tì nh trạng… đất khô ng đủ rộng, vậy nê n hay có tâ m lý gạn hết mức hoàn toàn có thể để đổi lấy diện tí ch sử dụng. Và quan niệm thô ng thường của mọi người là hay đi đến việc lấy thước đo diện tí ch sử dụng (của phò ng chức năng chí nh) là m được – hơn. Thật ra diện tí ch chỉ là một trong nhiều yếu tố để là m nê n giá trị khô ng gian sử dụng, bê n cạnh nó cò n có nhiều yếu tố khá c khô ng ké m phần quan trọng như hì nh dá ng, kí ch thước, cấu trú c, giao thô ng, chiếu sá ng, thô ng thoá ng, hệ thống kỹ thuật… Nhiều người tận dụng diện tí ch (sử dụng) mà bỏ qua một cá i giếng trời, để rồi â n hận là phò ng quá tối, quá bí; hay tận dụng diện tí ch bằng cá ch… xâ y tường đơn ở phí a hứng nắng, rồi sau lại kê u rằng nó ng quá, rồi đi tì m cá ch chống nó ng. Đấy là và i trong hàng loạt chuyện liê n quan đến thiết kế, để thấy rằng thiết kế quan trọng thế nà o. Khô ng ai hoàn toàn có thể nắm tổng thể tốt hơn người thiết kế, và vai trò của kiến trú c sư là vậy. Chủ nhân ngôi nhà, hay người thi cô ng của cá c hạng mục thường chỉ nhì n thấy một gó c, một khí a cạnh nà o đó mà khô ng nhì n ra cá c mối liê n quan, cá c hệ quả khá c. Ở cá i nhì n tổng quan và chủ động, người thiết kế hoàn toàn có thể tận dụng được nhiều thứ, lợi nhiều mặt, mà suy cho cù ng là lợi về kinh tế; từ việc tư vấn đầu tư cho khá ch hà ng (liê n quan đến giải phá p thiết kế, phương á n thi cô ng), việc đưa ra giải phá p kiến trú c – kỹ thuật hợp lý, giải phá p vật liệu (kể cả tận dụng, dù ng lại theo đú ng nghĩa đen), tới việc tận dụng những yếu tố khô ng hề mất phí – là thiê n nhiê n, nắng, gió … hay mô i trường, bao cảnh xung quanh. Nhiều khi, một giải phá p thiết kế cò n phải căn cứ và o… nhà ô ng hà ng xó m kế bê n, hay một cá i câ y trước ngõ …

Trong giai đoạn thi cô ng, thì cô ng tá c quản lý cực kỳ quan trọng. Việc nà y cũng liê n quan trực tiếp với thiết kế. Thiết kế tốt – chuẩn là m cho việc thi cô ng thuận tiện, nhanh chó ng, đú ng quy trì nh, giảm thiểu sai só t, sửa chữa, tận dụng được thời gian (cũng là tiền, là và ng), và tất nhiê n tiết kiệm vật tư, nhâ n cô ng. Quản lý tốt trá nh được mất má t hư hao vật tư, biết tận dụng cá i nà y cho cá i kia, bù chỗ nà y cho chỗ khá c. Ví dụ, theo kinh nghiệm thực tế của tá c giả bà i viết: nếu biết tận dụng, tổ chức thi cô ng tốt, thì trong suốt quá trì nh xâ y dựng phần thô của một ngô i nhà ở bì nh thường (nhà biệt thự, nhà phố); lượng chạc vữa phế thải, gạch vỡ hoàn toàn có thể (đủ, gần đủ) Mặc dù ng san nền trong cá c ô mó ng., thế nhưng, sau khi hoà n thà nh xâ y cổ mó ng, đổ giằng tường là đơn vị thi cô ng (hoặc chủ nhân ngôi nhà) cho đổ cá t luô n để lấy mặt bằng xâ y dựng thuận tiện. Chiếu theo đó sẽ mất tiền đổ cá t, và cuối giai đoạn xâ y thô sẽ mất nhiều tiền để đổ chạc vữa phế thải đi, sâ u xa hơn là gâ y tá c hại tới mô i trường. Tất nhiê n, để tận dụng như cá ch trê n, nhất thiết phải tổ chức mặt bằng thi cô ng tốt, đảm bảo an toà n; và phần chạc vữa san nền cần được phâ n loại kỹ, khô ng để lẫn vá n gỗ cốp pha và cá c loại rá c bất lợi khá c (như xốp, giẻ – vải, rá c hữu cơ… thường có ở mặt bằng thi cô ng).

Trong việc thi cô ng, tận dụng đú ng cá ch là tổ chức khoa học, hợp lý (thời gian, bố trí mặt bằng, phối hợp hạng mục, nhâ n sự… ) chứ dứt khoá t khô ng phải là tận dụng kiểu bỏ bớt quy trì nh, rú t gọn thời gian, giảm thiểu phương tiện thi cô ng và biện phá p an toà n lao động… Nếu là m qua những phân tích trên, khô ng biết có tận dụng được gì khô ng, nhưng khi có sự cố thì hối khô ng kịp.

Trước khi kết thú c, xin kể một câ u chuyện nghề nghiệp vui vui. Tô i có một anh bạn đồng nghiệp, ngoà i là m thiết kế thì anh cũng lăn lưng ở cô ng trường. Anh rất cẩn thận và nghiê m khắc trong cô ng việc. Anh tí nh toá n vật tư rất kỹ, chỉ vừa đủ hoặc thừa rất í t. Có lần anh chỉ định số lượng vật tư gạch ốp lá t để chủ nhân ngôi nhà mua. Khi triển khai thi cô ng, khô ng thiếu, khô ng thừa một viê n. Có viê n phải cắt là m bốn và sử dụng cả bốn mảnh, khô ng được phé p sai só t. Nhó m thợ ốp lá t nhường nhau, đù n đẩy khô ng ai dá m cắt viê n gạch. Thật ra nếu chẳng may có vỡ thì cũng mua viê n khá c thô i, khô ng nỡ bắt đền thợ là m gì, nhưng đó cũng là thể hiện một thá i độ, trá ch nghiệm nghiê m tú c trong cô ng việc; nhất là với những người thợ thi cô ng, vốn quen với nếp nghĩ là m nhâ n cô ng nê n vật tư của chủ nhân ngôi nhà thì … mặc kệ.

Tục ngữ Việt Nam có câ u: “ Là m ruộng thì ra, là m nhà thì tốn”. Là m nhà bao giờ cũng tốn ké m hơn dự trù chi phí ban đầu, đến giờ vẫn đú ng. Vậy nê n là m nhà phải gắng tận dụng và tiết kiệm!

KTS Nguyễn Trần Đức Anh