Xây nhà - trăm thứ phải lo

Cập nhật diễn biến thực tế, làm nhà bao gồm cả sửa nhà hoặc xây nhà, nằm trong nhóm những công việc gây tổn hao trí lực của chủ nhân ngôi nhà nhất. Ngay cả khi đã chọn được nhà tư vấn thiết kế chuyên nghiệp kết hợp cùng nhà thầu thi công uy tín thì chủ nhân ngôi nhà cũng còn một lượng lớn chuyện phải lo toan.

Những cô ng việc đó sẽ có khả năng được gọi chung là định hướng của chủ nhân ngôi nhà cho nhà thiết kế và nhà thầu để họ sẽ có khả năng xú c tiến cô ng việc một cá ch trơn tru, trá nh những thay đổi gâ y mất thời gian, gâ y lã ng phí tiền bạc của chủ nhân ngôi nhà. Trừ khi chủ nhà khoá n trắng cho nhà thiết kế và nhà thầu tuỳ nghi chọn lựa vật liệu và giải phá p, chỉ hẹn ngà y đến nhận nhà để ở mà thô i, cò n bằng khô ng thì chủ nhân ngôi nhà vẫn luô n phải theo dõ i tiến độ hà ng ngà y kết hợp cùng đưa ra những ý kiến đú ng thời điểm, đú ng yê u cầu từ lú c bắt đầu cho đến khi hoà n tất quá trì nh xâ y dựng.

Dĩ nhiê n, chủ nhà khô ng cần biết quá chi tiết, nhưng phải nắm được những nguyê n tắc tổng quá t để hoàn toàn có thể dễ dà ng phối hợp với nhà thiết kế và nhà thầu, trá nh việc tranh cã i hoặc đưa ra những quyết định sai lầm, hay sau nà y đổ thừa rằng “ tô i đâ u có biết gì, do tin tưởng mấy anh... ”. Tất cả nhó m kiến thức nà y thường phải chuẩn bị tập trung ở khâ u chuẩn bị, sửa soạn là m nhà.

Biết mì nh có gì?

Điều kiện tiê n quyết là đảm bảo về mặt kinh phí, chủ nhà nhất thiết phải nắm rõ khả năng trong tú i mì nh có bao nhiê u tiền để thực chi và cả dự phò ng nữa. Thực tế việc là m nhà hay xảy ra hai tì nh trạng: chủ nhà bạo chi để thoả mã n ý thí ch của mì nh, và chủ nhân ngôi nhà khô ng đủ kinh phí nhưng vẫn “ là m liều” vì nghĩ rằng sẽ khô ng tốn đến mức đó, hoặc hy vọng sẽ xoay xở ra một khoản nà o đó trong lú c là m nhà. Hậu quả xấu nhất mà người viết bà i đã từng chứng kiến: có chủ nhà khô ng kiểm soá t tốt chi phí nê n là m nhà xong lại phải bá n nhà để trả nợ!

Tiếp theo chủ nhà nhất thiết phải xem xé t tới điều kiện hiện có cụ thể của khu đất nếu xâ y nhà mới, điều kiện hiện trạng nhà cũ nếu sửa chữa cải tạo, vì những điều kiện nà y quyết định phần nhiều và o phương á n thiết kế và thi cô ng căn nhà. Địa thế khu đất tốt sẽ dễ dà ng cho người thiết kế, giú p đơn vị thi cô ng dễ xoay xở khi là m nhà. Và ở chiều hướng ngược lại, nếu khu đất có địa thế xấu (hẻm hó c, nằm kẹt giữa cá c nhà khá c, nền quá yếu... ) thì giải phá p thiết kế phải câ n nhắc nhiều hơn, cò n giá thi cô ng sẽ tăng lê n do hiện trường khó khăn. Nếu kết cấu căn nhà cũ cò n tốt thì việc sửa chữa í t tốn ké m, cò n khi hiện trạng căn nhà cũ quá tồi tà n thì... là m mới có khi í t tốn cô ng hao của hơn là cố gắng cải tạo.

Ảnh trá i: Gỗ tự nhiê n và sắt là những chất liệu là m cổng và cửa phổ biến, nhưng đò i hỏi bảo trì (sơn phủ) thường xuyê n, trong khi nhô m hay cửa nhựa lõ i thé p thì nhẹ và bền đẹp hơn, í t bị gỉ sé t. Ảnh phải: Khô ng gian nội thất nà o dù chung hay riê ng, hiện đại hay truyền thống cũng đều cần sự định hì nh từ ban đầu cá c vật liệu cơ bản để thiết kế và thi cô ng cho hợp lý, hà i hoà.

Điều thứ ba chủ nhà nhất thiết phải kiểm tra là huy động những mối quan hệ nà o sẽ có khả năng hỗ trợ được mì nh khi là m nhà. Một mối quan hệ trong cá c nhà chức trách có thẩm quyền sẽ có khả năng giú p cho việc xin phé p xâ y dựng được nhanh chó ng. Một mối quan hệ bạn bè với giới xâ y dựng hoàn toàn có thể giú p được nhiều ý kiến tư vấn bổ í ch, trá nh mất thời gian, giảm thiểu chi phí. Một mối quan hệ họ hà ng thâ n quen sẽ có khả năng hỗ trợ việc trô ng coi, giá m sá t nhà thầu lú c thi cô ng. Một mối quan hệ với cá c nhà đem lại sẽ có khả năng giú p cho chủ nhân ngôi nhà tiết kiệm nhiều chi phí qua cá c chương trì nh khuyến mã i, chiết khấu… Tó m lại, biết mì nh có gì sẽ giú p í ch cho việc là m nhà, giảm thiểu cô ng sức và chi phí, nó i nô m na là sẽ có khả năng “ huy động sức mạnh tổng lực” thay cho việc “ đơn thâ n độc mã ” trong suốt quá trì nh xâ y cất.

Biết mì nh cần gì và muốn gì?

Dù đã chọn xong nhà thiết kế và nhà thầu cù ng với những điều kiện có sẵn thì chủ nhà vẫn phải xá c định lại mì nh cần gì và muốn gì? Điều nà y thoạt nghe có vẻ khó hiểu nhưng thực tế đã chứng minh khô ng í t nhiều chủ nhân ngôi nhà khi có trong tay hồ sơ thiết kế và nhà thầu bắt đầu là m mó ng rồi mà vẫn chưa xá c định rõ được mì nh cần gì, mì nh muốn gì. Việc là m nhà diễn ra theo thực tế (nhà chật chội, cần ra riê ng), theo thú c é p về thời điểm (nghe thầy phong thuỷ bảo năm nay xâ y tốt thì xâ y) hoặc do là m nhà trong khu quy hoạch có mẫu nhà sẵn, nghĩ rằng nhà nà o mà chẳng có chừng đó phò ng (?). Đến khi ngô i nhà xâ y dựng định hì nh phần thô rồi thì chủ nhà mới té ngửa rằng mì nh quê n yê u cầu nhà thiết kế là m chỗ nà y hay phò ng nọ, mì nh cảm thấy khu vực nà y quá rộng, gó c kia lại quá hẹp… Thế là phải sửa lại hồ sơ bản vẽ thiết kế, phải đập phá phần đã thi cô ng gâ y tốn ké m rất vô lý.

Từ thực tế đó vẫn phải quay trở về xuất phá t điểm khi là m việc với nhà thiết kế, chủ nhân ngôi nhà cần đặc biệt quan tâm quy mô, mức độ xâ y nhà chỉ dựa trê n cơ sở kinh phí hiện có, dựa trê n cơ sở nhu cầu của cá c thà nh viê n trong gia đì nh trong một tương lai khô ng quá xa vời. Bởi thế câ n nhắc, câ n đong đo đếm sao cho đáp ứng sát sao hoà n cảnh của từng chủ nhân ngôi nhà, khô ng là m thừa kết hợp cùng là m thiếu, song song với đó trá nh tì nh trạng tí nh toá n cho tương lai xa mà khó lòng có thể biết cá c thà nh viê n gia đì nh có biến động gì khô ng (con cá i du học, ra riê ng, người già mất... )

Bê n cạnh đó, chủ nhà nê n chia sẻ với nhà thiết kế về sở thí ch cá nhâ n, những gì mì nh mong muốn, những điều cấm kỵ trong gia đì nh… để trá nh việc ngô i nhà khô ng như ý, thiết kế đi lạc mục tiê u phải là m đi là m lại mất thời gian và gâ y hao tốn. Đừng mặc định rằng nhà thiết kế phải “ là m những gì tốt nhất cho mì nh” khi chí nh mì nh khô ng xá c định được thế nà o là tốt, thế nà o là đẹp. Dĩ nhiê n nhà thiết kế sẽ có những tư vấn thí ch hợp nhưng chủ nhân ngôi nhà vẫn là người lựa chọn và quyết định.

Biết mì nh chọn gì, hợp gì?

Sau giai đoạn ổn định thiết kế, chủ nhà dứt khoá t phải có quá trì nh “ dạo chợ vật liệu” để có một số kiến thức cơ bản về thị trường vật liệu xâ y dựng, trang trí nội ngoại thất. Để có được những sự chọn lựa hợp lý, chủ nhân ngôi nhà cần nê n lưu ý một số vấn đề cơ bản sau:

– Vật liệu cho phần khung xương: thô ng thường đối với nhà ở tư nhâ n trong giai đoạn hiện nay là hệ thống mó ng, đà, sà n, cột bằng bê tô ng cốt thé p. Nhà thiết kế kết cấu sẽ tư vấn cho chủ nhân ngôi nhà nê n chọn quy cá ch, tí nh chất kỹ thuật nà o cho phù hợp kiến trú c ngô i nhà và địa chất khu đất. Ví dụ mó ng đơn hay mó ng băng, cọc khoan nhồi hay cọc é p. Lời khuyê n cho cá c chủ nhà là khô ng thể á p dụng kỹ thuật của nhà khá c và o nhà mì nh, và nê n tuâ n thủ thiết kế của kỹ sư kết cấu (có tư cá ch phá p nhâ n hà nh nghề) để đảm bảo an toà n, bền chắc. Bê n cạnh chất liệu bê tô ng cốt thé p, tính đến thời điểm hiện tại có khô ng í t cô ng trì nh như quá n cà phê, resort, nhà xưởng, cửa hà ng... dù ng chất liệu chịu lực khá c như thé p, thé p kết hợp gỗ, nhô m, kí nh cường lực... với nhiều ưu điểm như nhẹ, thi cô ng nhanh hơn bê tô ng, tạo hì nh ấn tượng, mang né t dâ n dã hoặc hitech nê n dễ khiến một số chủ nhà bị hấp dẫn và định “ thử nghiệm” và o nhà của mì nh. Tuy nhiê n đáng chú ý là cần nhà ở gia đì nh khô ng phải là khô ng gian quá n xá hoặc những cô ng trì nh chịu thay đổi thường xuyê n (thá o rá p nhanh, cơi nới theo thời gian... ) từ đó cá c vật liệu kể trê n hoàn toàn có thể được ứng dụng một phần trong hệ khung xương và trong hoà n thiện, hoặc dù ng tại cá c vị trí khô ng chủ chốt...

KTS Trần Phụng Tiê n Phuô ng