Lục tục sửa chữa, xây nhà cuối năm

Thực tế thị trường cho thấy, giữa thu là lúc công trường nhà ở cao tầng nhộn nhịp hơn hẳn, đồng thời đây chính là khoảng thời gian các gia đình lục tục bắt đầu những hạng mục sửa chữa, xây nhà để kịp đón năm mới. Đã thành lệ, giá thành vật liệu, nhân công cũng lại rậm rịch nhích lên – tỷ lệ thuận với nhu cầu chung của thị trường.

Mỗi dạng, cấp khu nhà ở quy hoạch lại có những quy tắc xây dựng căn bản nhất đi đôi với tình huống sự cố xây dựng tương ứng.

Nếu loại hình công trình nhà ở thương mại cao tầng (chung cư hiện đại) đã có một lượng lớn bộ tiêu chuẩn xây dựng kèm theo và quy trình xây dựng cũng được trang bị "phom" chuẩn, thì nhà ở thổ cư do các cá nhân, hộ gia đình tự thiết kế, thi công… mới có nhiều thứ đáng bàn.

Sự cố chỉ... trong tầm tay

Qua thời gian, những kinh nghiệm - kiến thức dân gian về xây sửa nhà đến nay chỉ còn giá trị về mặt tâm linh, phong thủy.

Ghi nhận trên thị trường cho thấy, ngày nay phương án tổng thể của chủ nhân ngôi nhà sẽ gồm có: hồ sơ bản vẽ thiết kế (kiểu xây, kích thước, kết cấu, các hệ thống điện – nước) thuê công ty kiến trúc thực hiện; mua sắm nhóm vật liệu thi công; và chiếm vị trí vô cùng quan trọng là lựa chọn nhà thầu uy tín cùng một đội thợ có tay nghề cao.

Trao đổi với người viết bài, chủ nhân một tổ ấm riêng 3 tầng đang hoàn thiện phần thô ở phạm vi khu vực Định Công (Hoàng Mai) bộc bạch những kinh nghiệm "xương máu" trong những lần xây nhà trước: "Cùng thời điểm này năm vừa qua, tôi đã quyết định chọn nhà thầu có giá thấp nhất nhằm để tiết giảm chi phí. Nào ngờ, kể từ lúc xây xong móng, đội thợ đều đặn "vẽ" ra vô số những hạng mục phát sinh khác đặt cạnh bản thiết kế ban đầu. Tôi không chấp nhận và tỏ rõ cương quyết phương án cũ. Ngay lập tức, đội thợ làm việc cầm chừng hòng kéo dài tiến độ thi công. Thậm chí, cả những ngày cả đội thợ chỉ có 2 người tới làm việc. Cực chẳng đã, tôi đành phải chấm dứt hợp đồng với nhà thầu thiếu uy tín này, mặc dù công trình vẫn còn ngổn ngang".

Chọn nhà thầu xây dựng uy tín, chuyên nghiệp là mấu chốt để có công trình chất lượng

Ở góc nhìn của một người trong nghề, một nhà thầu tên Năm với thâm niên hàng chục năm xây nhà ở dân dụng tại Hà Nội, cho biết tình huống trớ trêu kể trên chỉ được biết đến là một trong các "chiêu" rất nhỏ của giới cai thợ. Một lượng lớn đơn vị (hành nghề tự do) không ngại ngần "bỏ thầu" với giá cực thấp để "câu" khách ham rẻ, sau khi nắm bắt được tâm lý, trình độ của chủ nhân ngôi nhà.

Nhưng khi bắt tay vào thi công, họ tìm mọi cách để trà trộn các loại vật liệu kém chất lượng bù lại phần chi phí nhân công. Ông Năm khẳng định: "Ham rẻ và thiếu kiến thức lẫn người giám sát là nguyên nhân khiến chủ nhân ngôi nhà tiền mất – tật mang".

Lâu dần, đơn vị phát triển dự án – chủ nhân ngôi nhà đã hiểu rõ và mặc nhiên có thành kiến: nhà thầu thường hay ăn bớt vật tư khi được giao trọn gói. Vì lẽ đó, đổi lại thay vì thuê trọn gói, chủ nhân ngôi nhà sẽ chủ động đề nghị: đơn vị thi công chỉ đem lại giàn giáo và đội thợ chính – phụ, máy móc công trình… và thống nhất tổng giá trị công trình đồng thời đơn giá mỗi mét vuông.

Dẫu vậy, với cách làm này, chủ nhân ngôi nhà thường gặp sự cố đính kèm là: gặp phải nhà thầu tay nghề kém, đơn vị thi công mượn pháp nhân doanh nghiệp khác để lấy dấu xác lập và ký kết hợp đồng, hao hụt vật tư, chất lượng thi công ẩu…

Bài học nằm lòng: Phòng hơn chống

Tìm hiểu qua một số đội thợ chuyên về xử lý các sự cố hạng mục công trình thi công nhà ở dân dụng, PV được biết nhiều chủ nhân ngôi nhà đã phải trả giá đắt cũng vì hiểu biết bập bõm và không có người làm trong ngành xây dựng tư vấn hỗ trợ.

Trong đó, những vấn đề nổi cộm thường thấy là sập nhà, nhà thầu (đội thợ) tự ý bỏ ngang hợp đồng giữa chừng, chất lượng xây dựng kém, tuổi thọ công trình thấp …

Công bằng mà nói, nguyên nhân của những sự cố kể trên đều đến từ hai phía.

Thứ nhất, chủ nhân ngôi nhà – nhà phát triển công trình chỉ có quá ít kinh nghiệm về kiến trúc nhưng không nhận thức được vai trò quan trọng đồng thời quy trình giám sát thi công, nhất là hạng mục kết cấu móng, điện nước, thấm dột… khiến họ chọn "nhầm" nhà thầu thiếu các chuyên môn tương ứng.

Từ đó, mỗi dạng sự cố trong quá trình triển khai xây dựng sẽ có phương án đề phòng tương ứng. Chẳng hạn, sự cố sập nhà khi đang thi công dở chừng. Anh Nguyễn Tuấn, kỹ sư xây dựng đang làm việc cho một nhà thầu có tiếng ở khu vực Từ Liêm nhận xét rằng, nguyên nhân chủ yếu thường là do chủ nhân ngôi nhà tự ý thêm tầng cao.

Giải pháp cho các chủ nhân ngôi nhà: thuê riêng một nhà thầu chuyên thi công phần kết cấu móng, song song với đó đáng chú ý là cần không tự ý thay đổi quy mô tầng cao nếu chưa có tư vấn của nhà thầu uy tín. Hoặc, cũng sẽ có khả năng mời kỹ sư có kiến thức thực tế về kết cấu bê tông cốt thép và xây dựng các phương án thay đổi (nếu có) trong quá trình thi công.

Thứ hai, một tình huống "dở khóc dở cười": nhà thầu tự ý "cắt" hợp đồng. Lý do chủ quan là do hợp đồng giao thầu không có sự thống nhất về quyền và trách nhiệm của cả hai bên (chủ nhân ngôi nhà – nhà thầu). Bởi thế, khi chủ nhân ngôi nhà đề nghị làm thêm các hạng mục khác liên quan hoặc bên thầu yêu cầu thanh toán thêm chi phí ngoài hợp đồng sẽ dẫn tới tranh chấp, cự cãi.

Hoặc hoàn toàn có thể, nhà phát triển công trình không có điều kiện trực tiếp giám sát khu nhà ở quy hoạch: sau khi hoàn tất một số hạng mục kết cấu với chất lượng không đảm bảo, chủ nhân ngôi nhà mời chuyên gia khác kiểm định thì bên nhà thầu phải "bỏ của chạy lấy người".

Gút lại, mấu chốt ở khâu chọn nhà thầu chính là: tuyệt đối không giao cho đơn vị chưa từng thi công công trình ngang cấp với ngôi nhà mình sắp xây dựng. Chỉ nên chọn những nhà thầu có địa chỉ rõ ràng, hoặc yêu cầu nhà thầu cho xem giấy đăng ký kinh doanh.