Thăm “pháo đài” nhà họ Vương trên cao nguyên đá

Một gó c khu dinh thự của nhà họ Vương

Vượt qua cổng trời Quản Bạ, nơi quanh năm bao phủ bởi mâ y và sương mù, nơi một thời ô ng Vua Mè o đó ng cổng để xưng vương, chiếc xe khá ch men theo đường 4C uốn lượn như dải khăn dà i mỏng manh vắt qua cá c dã y nú i hì nh cá nh cung lê n rồi xuống. Cảm giá c chê nh vê nh, chếnh choá ng khi khi nhì n quanh cửa kí nh xe ô tô là khung cảnh hù ng vĩ của nú i đá tai mè o tầng tầng lớp lớp của miền đá Đồng Văn.

Cá ch thị xã Hà Giang 125km, ở độ cao 1. 600m khi đối chiếu với mực nước biển Nhà Vương thuộc xó m Sà Phì n A, xã Xà Phì n, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, được xâ y dựng trê n vị trí quả đồi có hì nh mai rù a, nhì n về hướng Nam.

Con đường lá t đá tảng dẫn và o khu bê n trong khu dinh thự

Dẫn lê n dinh Vua mè o là con đường lá t bằng đá tảng vuô ng lớn. Qua thời gian, nơi đâ y như phủ một mà u rê u phong, mà u của lịch sử một thời tưởng như chia cắt nay đã yê n bì nh. Phí a trước khu dinh thự là khu mộ nhỏ trong đó có một ngô i mộ khá lớn được chạm khắc rất tỉ mỉ của mẹ Vua mè o Vương Chí nh Đức.
Đi dọc theo con đường chí nh, bước lê n 10 bậc đá là cổng dẫn và o bê n trong. Toà n khu dinh thự được bao bọc bởi hai vò ng tường đá hộc, tường vò ng ngoà i dà y khoảng 60 đến 80cm, cao khoảng 2,5m đến 3m. Vò ng tường trong kiê n cố hơn vò ng tường ngoà i.

Kiến trú c Nhà Vương mô phỏng một phần kiến trú c đời Thanh (Trung Quốc)

Kiến trú c Nhà Vương mô phỏng một phần kiến trú c đời Thanh (Trung Quốc) kết hợp với cá c hoa văn của người Mô ng, là sự phối hợp hà i hoà giữa cá c nguyê n liệu như gỗ thô ng, đá xá m, gỗ sa mộc và ngó i đất nung lợp theo lối â m - dương. Cả khu dinh thự rộng 1. 120m vuô ng, trước cửa nhà là cả bốn 4 dã y ngang và 6 dã y dọc, kết cấu hai tầng với 64 buồng. Tường rà o đá đã rê u xanh có chỗ câ y mọc lò a xò a. Biệt thự qua bao nắng mưa, bã o gió, có chỗ đã bị thời gian mà i mò n, hoang phế nhưng xét trên tổng thể vẫn giữ được hì nh xưa dá ng cũ nhà chí nh quay ra cổng, cò n những ngô i nhà khá c xâ y dọc hai bê n song song và vuô ng gó c với nhau.
Nhà chí nh có cá c phò ng khá ch, phò ng ngủ, phò ng dà nh cho cá c bà vợ, cá c ngô i nhà song song có phò ng dà nh cho cá c con trai, một số phò ng dà nh cho người hầu, phò ng bếp. Ấn tượng hơn, trong phò ng của Ô ng Vương cò n có một kho chứa thuốc phiện lớn.

Qua cổng chí nh cò n có 3-4 cổng nhỏ, cá c ngô i nhà xâ y theo kiểu từ thấp lê n cao dần. Dọc hai bê n hà nh lang của dẫy nhà cao nhất là cá c dã y nhà ngang, nhà dọc bố trí từ thấp đê n cao. Có cầu thang đi lê n khu phá o đà i, có lỗ châ u mai, có kè đá tảng. Cô ng trì nh nà y tất cả đều được xâ y dựng bằng đá và gỗ. Nghe người Mè o Đồng Văn truyền tai nhau rằng, nhà họ Vương ngà y xưa già u nứt đố đổ vá ch, cho cả người sang Trung Quốc thuê thầy phong thuỷ vềkhảo sá t khắp vù ng cao nguyê n đá và chọn được vị trí tốt ở thung lũng Sà Phì n với địa thế nổi lê n như mai rù a. Hai ngọn nú i phí a trước như hai mâ m xô i sẽ có khả năng nuô i sống con chá u muô n đời. Cò n phí a sau là bức tường thà nh vò ng cung ô m lấy dinh thự, nếu dựa lưng và o đó dò ng họ sẽ vững chã i. Dinh thự họ Vương được xâ y trong thời gian 8 năm và tốn khoảng 150.000 đồng bạc trắng. Phần lớn thợ xâ y dựng là người Hồi vù ng Vâ n Nam (Trung Quốc) và những tốp thợ giỏi nhất người Mô ng.

Trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, khu dinh thự họ Vương đã bị bỏ hoang nhiều năm. Những ngà y chiến tranh biê n giới phí a Bắc, thị trấn Phó Bảng tan hoang, nhưng nhà họ Vương vẫn nguyê n vẹn. Khu nhà đã được bộ đội ta dù ng là m nơi đó ng quâ n. Nhiều cá nh của và một số bảng câ u đối bị dỡ xuống, một số câ y sa mộc cổ thụ đã bị bộ đội ta chặt là m củi. Khu dinh thự một thời gian cò n trở thà nh nơi chăn nuô i gia sú c, nê n khô ng cò n được nguyê n vẹn. Trong giai đoạn hiện nay khu dinh thự đã được trù ng tu, quay trở lại với kiến trú c ban đầu. Có ý kiến nhận định rằng nhà Vương nằm giữa thung lũng nhỏ, xung quanh là nú i đá cao lừng lững trập trù ng. Phá o đạn bay cầu vồng chứ khô ng bay thẳng. Bắn bao nhiê u đạn cũng thế, hoặc mắc cả và o dã y nú i bê n nà y hoặc vọt sang tận vá ch nú i bê n kia.

Phò ng khá ch của khu dinh thự có bà n thờ ô ng Vương cò n một số dù ng xưa của gia đì nh như bà n ghế, tủ quần á o, lò sưởi, cù ng một số ảnh gia đì nh vua Mè o được treo trong phò ng khá ch. Tại đâ y vẫn cò n lưu giữ được tấm hoà nh phi do vua Nguyễn trao tặng ghi bốn chữ “ Biê n chinh khả phong”.

Phò ng tiếp khá ch và đá nh mạt trượt của Vua Mè o

Phò ng khá ch của khu dinh thự có bà n thờ ô ng Vương cò n một số dù ng xưa của gia đì nh như bà n ghế, tủ quần á o, lò sưởi, cù ng một số ảnh gia đì nh vua Mè o được treo trong phò ng khá ch. Tại đâ y vẫn cò n lưu giữ được tấm hoà nh phi do vua Nguyễn trao tặng ghi bốn chữ “ Biê n chinh khả phong”.

Bà n thờ ô ng Vương Chí nh Đức - ô ng " Vua" Mè o

Đến ngà y nay, một phần lịch sử ngô i nhà đã nằm im theo thời gian, cũng chẳng ai muốn khơi ra để nhớ về những ngà y đất nước có nhiều biến cố. Sau nửa thế kỷ mỗi du khá ch tới Đồng văn khô ng ai muốn bỏ qua di tí ch dinh thự Vua Mè o Vương Chí nh Đức, để tận mắt nhì n ngắm một ngô i nhà mang nhiều né t kiến cung điện Trung hoa nằm giữa miền đá ngú t ngà n của cao nguyê n đá Đồng Văn hù ng vĩ của Hà Giang.

Thê m một số hì nh ảnh của khu dinh thự:

Khu mộ nằm song song với đường dẫn và o khu dinh thự

Cổng và o bê n trong

Hoa văn chạm trê n cửa khu nhà

Nguyê n liệu xâ y dựng là gỗ thô ng, đá xá m, gỗ sa mộc và ngó i đất nung lợp theo lối â m – dương

Phí a sau khu nhà chí nh

(Theo DDDN)