Xã Thọ Văn, Tỉnh Phú Thọ

Xã Thọ Văn thành lập theo nghị quyết Số: 1676/NQ-UBTVQH15; Ngày: 16/06/2025
Thông tin cơ bản:

• Mã số: 08479
• Trung tâm hành chính: Trụ sở xã Thọ Văn
• Diện tích: 43.54 km²
• Dân số: 15,281 người
• Mật độ dân số: 347 người/km²
• Sáp nhập từ: Xã Dị Nậu, Xã Tề Lễ, Xã Thọ Văn

Thông tin về Xã Dị Nậu (cũ - trước sáp nhập):
Xã Dị Nậu, tên nôm là kẻ Núc, chỉ gồm một làng có trùng tên vào đầu thời nhà Nguyễn thuộc tổng Dị Nậu huyện Tam Nông phủ Lâm Thao trấn Sơn Tây, sau được tách sang tỉnh Hưng Hóa, theo thời gian phát triển lên thành xã. Trước khi tách thành hai huyện Tam Nông và Thanh Thủy, thì Dị Nậu là một xã năm ở giữa huyện Tam Thanh tỉnh Vĩnh Phú.
Dị Nậu là xã nằm ở phía Nam huyện Tam Nông. Phía Tây Nam giáp với xã Giáp Lai, Thanh Sơn, huyện Thanh Sơn, phía Đông Nam giáp với xã Đào Xá huyện Thanh Thuỷ. Phía đông Dị Nậu giáp thị trấn Hưng Hóa, phía Bắc và Đông Bắc giáp với xã Hương Nộn, phía Tây Bắc giáp với xã Thọ Văn.
Dân số của Dị Nậu tính đến đầu năm 2005 là 4552 người với 978 hộ gia đình sống trên 8 khu dân cư.

Lịch sử

Dị Nậu là một miền đất cổ, là địa vực hoạt động của các tướng lĩnh thời Hùng Vương dựng nước. Theo Thần tích (Ngọc Phả) mang ký hiệu AEa9/32 còn lưu trữ được ở "Viện nghiên cứu Hán Nôm tại Hà Nội " thì khi các Đức Ngài Tản Viên, Cao Sơn, Quý Minh, Hiếu Lang đời vua Hùng Duệ Vương trên đường đi dẹp giặc Thục Phán đã đến trang Dị Nậu hạ trại, dựng phủ đường trên đỉnh gò Trạm Lĩnh và 4 lầu cho quân sĩ đồn trú mà sau này các nơi đó được xây dựng đền Thượng (đền Quốc Tế) và 4 ngôi điện: Điện Đông, Điện Tây, Điện Nam, Điện Bắc vào năm 258 TCN. Ngay thời kỳ đó, các Đức Ngài đã dạy dân cày cấy, chăn nuôi và các nghề thủ công. Như vậy xã Dị Nậu đã được các bậc tiền bối đến đây khai thiên lập địa, lập nên làng xã trước năm 258 TCN rất nhiều.
Dựa vào bản Thần tích còn lưu giữ được, thì một trong những bộ lạc người Việt cổ đầu tiên thời Hùng Vương đến đây khai thiên, phá thạch lập nên trang, ấp rồi có làng Dị Nậu từ đời vua Hùng thứ 6, khi Đức Thánh Gióng đại vương đem quân đi đánh giặc Ân. Nếu lấy mốc từ thời gian đó làm chuẩn thì Dị Nậu đã có cách đây khoảng 3600 năm. Con số đó nói lên rằng, nơi đây là một làng Việt cổ mà mọi người dân chúng ta đều có quyền tự hào về lịch sử hào hùng và tuổi thọ đáng trân trọng của nó.
Lúc đầu đến đây sinh cơ lập nghiệp chỉ có 258 suất đinh, hầu hết là dân tộc Việt (dân tộc Kinh) và họ rất tôn kính Đạo Phật. Nghề chính của dân bản địa là cấy lúa, trồng cọ, trồng sơn, trồng sắn, trồng chè, chăn nuôi và săn bắn. Những hộ sống bằng nghề buôn bán hoặc các nghề phi nông nghiệp rất ít. Một số gia đình ngoài làm ruộng, nương còn có nghề phụ: Đánh cá, làm nghề mộc, nề, đan lát, ép dầu dọc, dầu sở...
Mười hai dòng họ đầu tiên đến lập nghiệp ở Dị Nậu là: Họ Tạ, họ Nguyễn, họ Đinh, họ Đặng, họ Trần, họ Lê, họ Hán, họ Ngô, họ Phạm, họ Vũ, họ Đỗ và họ Phan. Sau này xuất hiện thêm một số họ mới đến ngụ cư như họ Hạ, họ Hoàng...
Về tổ chức hành chính, lúc đầu xã Dị Nậu được chia làm chín chòm và bốn giáp. Đó là chòm Chua, chòm Hạ, chòm Vắp, chòm Vồi, chòm Đông, chòm Nam, chòm Dộc, chòm Trưởng, chòm Trên, về sau này có thêm chòm Chò; bốn giáp là: giáp Đông, giáp Tây, giáp Nam, giáp Bắc. Nguyên nhân về sự ra đời thêm Chòm Chò, xin tóm tắt như sau: Giữa mùa nước to vào đầu thế kỷ XX, hội đồng kỳ mục của xã đang bàn việc công ở Chòm Hạ thì có cụ Bùi Bằng Đoàn vào thăm làng Dị Nậu. Cụ Bùi Bằng Đoàn lúc đó giữ chức bang tá và chuẩn bị nhậm chức chi huyện Tam Nông do triều đình cử về. Nhân lúc hội đồng kỳ mục nghỉ giải lao, cụ Tạ Diên Lương (bố cụ Tạ Diên Lượng) chỉ tay ra đồng nước trắng mênh mông, rồi hướng ngón tay về đỉnh Gò Chò, nói với cụ Đoàn rằng, thưa cụ – các hộ dân ở Chòm Hạ và Chòm Vồi cứ về mùa nước là bị lụt lội, cuộc sống khó khăn lắm nên xin cụ duyệt y để dân được khai phá rừng cấm Gò Chò để dân làm nơi định cư cho cuộc sống được ổn định lâu dài. ý kiến của cụ Tạ Diên Lương nghe thật thấu tình đạt lý, trên hợp ý quan, dưới được lòng dân nên được cụ Đoàn phê duyệt. Thế là từ đó làng Dị Nậu có thêm Chòm Chò để nhân dân đến sinh sống ở đó.
Trước cách mạng tháng 8-1945, khu dân cư xã Dị Nậu chỉ sống quây quần từ chòm Hạ tới Cổng Tây. Con đường chính của làng khi đó kéo dài từ Đình Chua đi lên dốc Đình Vắp, qua dốc Lênh Chênh để đi ra Cổng Tây. Gò Lương Vương ở phía bắc của xã trước đây như một ốc đảo, đi lại rất khó khăn. Về phía nam, từ Cổng Tây trở đi còn là những khu rừng rất rậm rạp, nên ở đó có chiếc cổng làng rất kiên cố. Ban đầu, xã có mười hai dòng họ và chín chòm nên người dân ở đây từ xưa đã có câu ca: "chín chòm, mười hai nhân ngãi " để chỉ mối quan hệ tình cảm gắn bó, thân thiết giữa các dòng họ và các khu dân cư trong cùng cộng đồng làng xã.
Ngày ngày 22 tháng 5 năm 2012, tại xã Dị Nậu, huyện Tam Nông, đại diện lãnh đạo Trung ương Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam đã công bố Quyết định số 170 và 171QĐ-HMtg công nhận cây thị ngàn năm tuổi và 7 cây hoa đại ở xã Dị Nậu là cây di sản Việt Nam. Cây thị ngàn năm tuổi trồng trước miếu thờ Đức Thánh Tản Viên, từ thời Đinh Bộ Lĩnh (970-979), gốc cây có chu vi 7,6m, thân cây to khoảng 6 người ôm, cao 19m, dáng dấp cổ kính nhưng đầy sức sống, cành lá xum xuê, hàng năm vẫn trổ hoa kết trái. 7 cây hoa đại trồng trước chùa Thiên Sinh Bà Nhan có trên 700 tuổi, quanh năm cành lá xanh tươi, hoa thơm ngào ngạt tôn thêm phong cảnh linh thiêng của ngôi chùa cổ kính.
Việc công nhận cây thị ngàn năm tuổi và 7 cây hoa đại ở xã Dị Nậu là cây di sản Việt Nam đã khẳng định sức sống trường tồn của một làng Việt cổ, qua đó nêu cao tinh thần văn hoá và trách nhiệm của mỗi người dân nhằm bảo tồn, phát huy những giá trị văn hoá mà cha ông ta đã gây dựng nên.

Kinh tế - Xã hội

Nhiệm kỳ 2010-2015, lĩnh vực kinh tế tiếp tục phát triển, nhiều chỉ tiêu vượt mục tiêu Đại hội. Tổng giá trị sản xuất các ngành chủ yếu đạt 353 tỷ đồng đạt 141,2% chỉ tiêu đại hội, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 13,2% đạt 101,2% chỉ tiêu đại hội; tổng sản lượng lương thực 5 năm đạt 9.200 tấn đạt 102,2% chỉ tiêu đại hội, Bình quân lương thực đầu người đạt 380kg/người/năm đạt 100%, bình quân thu nhập đầu người đạt 16,5triệu đồng/người/năm đạt 165% chỉ tiêu đại hội; tỷ lệ hộ nghèo còn 4,6% giảm 3,1% so với đầu nhiệm kỳ; tỉ lệ tăng dân số tự nhiên dưới 1%; xây dựng 3/3 trường đạt chuẩn quốc gia đạt 100% mục tiêu đại hội đề ra. Trong chương trình xây dựng nông thôn mới xã Dị Nậu đạt 10/19 tiêu chí. Các lĩnh văn hóa – xã hội có nhiều khởi sắc. Phong trào xây dựng đời sống văn hóa mới diễn ra sôi nổi và đạt hiệu quả cao. Hiện nay, toàn xã có 87,6%% hộ gia đình đạt tiêu chuẩn gia đình văn hóa, 8/8 khu dân cư đạt khua dân cư văn hóa. Sự nghiệp y tế, giáo dục đào tạo, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, xóa đói, giảm nghèo có bước chuyển biến tích cực. Quốc phòng, an ninh được củng cố, giữ vững; an sinh xã hội được đảm bảo. Cùng với lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội, công tác xây dựng Đảng tiếp tục được tăng cường. Qua đánh giá phân loại phân loại, hàng năm có trên 90% đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ, chi bộ đạt TSVM đạt trên 75%.
Phường / Xã / Thị trấn cùng tên Dị Nậu:

• Xã Dị Nậu - Huyện Thạch Thất - Thành phố Hà Nội

Thông tin về Xã Tề Lễ (cũ - trước sáp nhập):
Tề lễ là xã miền núi nằm ở phía Tây của huyện Tam Nông Tỉnh Phú Thọ, cách trung tâm huyện 17 km. Phía Đông giáp với xã Thọ Văn – huyện Tam Nông; phía Tây giáp với xã Ngọc Đồng – huyện Yên Lập; phía Nam giáp với xã Sơn Hùng – huyện Thanh Sơn; phía Bắc giáp với xã Đồng Lương – huyện Cẩm Khê.
Tề Lễ có tổng số diện tích theo km2 tự nhiên là: 1.735,15 ha. Có 1.140 hộ với tổng số 4.469 nhân khẩu được phân bố trên 09 khu dân cư. Là địa bàn có điều kiện tự nhiên với nhiều núi, đồi, sông, suối, hồ, đập cùng với diện tích đất trồng cây nông nghiệp. Vì vậy Xã Tề Lễ đã có nhiều lợi thế về trồng cây lâm nghiệp, nông nghiệp và nuôi trông thủy sản. cụ thể: đất nông nghiệp: 756,8 ha, đất lâm nghiệp : 697,9 ha, đất nuôi trồng thủy sản: 40,5 ha.

Kinh tế - Xã hội

Nhiệm kỳ 2010-2015, lĩnh vực kinh tế tiếp tục phát triển, nhiều chỉ tiêu vượt mục tiêu Đại hội. Tổng giá trị sản xuất đạt trên 73,4tỷ/23,5 tỷ đồng, đạt 312,3% chỉ tiêu. Tổng sản lượng lương thực cây có hạt 1.832,2 tấn, đạt 122,2%; thu nhập bình quân đầu người 16 triệu đồng/người/năm đạt 160,6%; bình quân lương thực đầu người 418,6kg/người/năm đạt 118%; tỷ lệ hộ nghèo 4,84% . Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới được thực hiện có hiệu quả, đến nay xã Tề Lễ đã đạt 8/19 chỉ tiêu nông thôn mới. Các lĩnh văn hóa –xã hội có nhiều khởi sắc. Phong trào xây dựng đời sống văn hóa mới, xây dựng nông thôn mới diễn ra sôi nổi và đạt hiệu quả cao. Hiện nay, toàn xã có 70,4% hộ gia đình đạt tiêu chuẩn gia đình văn hóa, 5/9 khu dân cư đạt khu dân cư văn hóa. Sự nghiệp y tế, giáo dục, an sinh xã hội, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, xóa đói, giảm nghèo có bước chuyển biến tích cực. Quốc phòng, an ninh được củng cố, giữ vững; an sinh xã hội được đảm bảo.

Thông tin về Xã Thọ Văn (cũ - trước sáp nhập):
Thọ Văn là một xã miền núi của huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ là xã được thành lập sau cùng của huyện Tam Nông (thành lập năm 1985) nằm ở phía Tây Nam của huyện Tam Nông.

Kinh tế - Xã hội

Nhiệm kỳ 2010-2015, kinh tế phát triển ổn định và tăng trưởng toàn diện, nhiều chỉ tiêu chủ yếu đều đạt và vượt mục tiêu đại hội đề ra, chất lượng, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị được nâng lên.Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu cây trồng, vật nuôi có nhiều chuyển biến tích cực. Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, giao thông thuận tiện. Văn hóa xã hội có nhiều khởi sắc, phát triển toàn diện, đời sống văn hóa tinh thần của Nhân dân không ngừng được nâng lên. Các chính sách xã hội được quan tâm giải quyết kịp thời, đặc biệt là các đối tượng chính sách, người nghèo được quan tâm và thực hiện tốt; Quốc phòng an ninh được giữ vững, chính trị xã hội ổn định.
Cơ câu kinh tế được chuyển dịch đúng hướng. Trong lĩnh vực nông nghiệp đã có sự chuyển dịch tích cực, hiệu quả, theo hướng tập trung vào các sản phẩm lợi thế của địa phương với sản phẩm nhựa cây sơn ta. Hiện nay, tổng diện tích cây sơn lấy nhựa trên địa bàn là 285,2 ha, tăng 114,2 ha so với nhiệm kỳ trước, trong đó 185,2 ha đang cho thu hoạch, năng suất 4,5 tạ/ha, sản lượng hàng năm ước đạt 84 tấn nhựa, tổng thu nhập từ nhựa của cây sơn hàng năm đạt trên 17 tỷ đồng, chất lượng nhựa sơn tốt. Hiện nay, xã đã có làng nghề sản xuất nhựa sơn Tam Nông. Bên cạnh đó, diện tích trồng chè, cây Keo, Bạch đàn mô, cây Sen… cũng được mở rộng, đem lại hiệu quả kinh tế cao.