Xã Văn Lang, Tỉnh Phú Thọ sau sáp nhập

Xã Văn Lang thành lập theo nghị quyết Số: 1676/NQ-UBTVQH15; Ngày: 16/06/2025
Thông tin cơ bản:

• Mã số: 08134
• Trung tâm hành chính: Trụ sở UBND xã Văn Lang trước sáp nhập
• Diện tích: 54.06 km²
• Dân số: 17,949 người
• Mật độ dân số: 332 người/km²
• Sáp nhập từ: Xã Vô Tranh, Xã Bằng Giã, Xã Minh Côi, Xã Văn Lang

Thông tin về Xã Vô Tranh (cũ - trước sáp nhập):
Vô Tranh là một xã miền núi thuộc huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ. Vô Tranh có địa hình phức tạp, nhiều khe suối, đất canh tác nông nghiệp ít, thường xuyên bị thiên tai khô hạn về mùa khô và lũ quét về mùa mưa, đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn. Toàn xã có 4.919 nhân khẩu, thu nhập 5.200.000đ/ người/ năm, còn 23% hộ nghèo, 12 hộ độc thân, 115 người tàn tật, 19 nạn nhân chất độc da cam, 42 gia đình liệt sỹ, 35 thương bệnh binh.

Kinh tế

Là xã miền núi còn nhiều khó khăn, kinh tế chậm phát triển, có 75 hộ là người dân tộc thiểu số cùng sinh sống gồm các dân tộc: Mường, Tày, Dao, Nùng, Thái, Cao Lan, được phân bố tại 12 khu hành chính. Xã có 2 khu thuộc diện đặc biệt khó khăn là khu 10 và 11. Việc thực hiện Chương trình 135 giai đoạn II - giảm nghèo bền vững, nền kinh tế và diện mạo của xã đã có nhiều khởi sắc. Chương trình 135 đã tạo sự chuyển biến nhanh về sản xuất, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của người dân, làm giảm khoảng cách về sự phát triển giữa địa phương với các xã trong vùng. Các dự án, chương trình 135 giai đoạn II gồm: Dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng trong chương trình mục tiêu Quốc gia giảm nghèo bền vững. Xã đã chọn khu 10 và khu 11 để thực hiện dự án đầu tư hỗ trợ phát triển sản xuất và xây dựng cơ sở hạ tầng.
Dự án hỗ trợ phát triển sản xuất có số kinh phí là 96 triệu đồng, đối tượng được thụ hưởng dự án là những hộ nghèo, được hỗ trợ mua phân bón, thuốc trừ sâu phục vụ sản xuất, được tập huấn kỹ thuật về chăn nuôi, trồng trọt. Xã đã tổ chức được 4 lớp tập huấn ở khu 10 và 11 với số lượng học viên tham gia là 160 người. Qua tập huấn kỹ thuật sản xuất đã giúp cho người dân biết cách thâm canh các loại cây trồng đúng thời vụ, đúng quy trình sản xuất, phát hiện các loại sâu bệnh của từng loại cây trồng để có kế hoạch phòng trừ. Dự án hỗ trợ phát triển sản xuất với các loại cây: Lúa, ngô, đỗ, lạc giống mới đều mang lại năng suất, chất lượng cao hơn so với các hộ không được đầu tư. Tính bình quân năng suất lúa đạt 200kg/sào, lạc đạt 80kg/sào, ngô 180kg/sào… Chương trình 135 giai đoạn II đã góp phần làm giảm những hộ nghèo trong xã, đặc biệt là ở khu 10 và 11 đã giúp 27 hộ thoát nghèo.
Dự án xây dựng cơ sở hạ tầng có tổng nguồn vốn đầu tư 895 triệu đồng, được phân bố cho công trình cầu cống khe Tôm khu 10 là 395 triệu đồng, công trình đường bê tông xi măng khu 11: 400 triệu đồng, ngân sách hỗ trợ của huyện 100 triệu đồng. Cả 2 công trình: đường bê tông khu 11 và cầu cống khe Tôm khu 10 đều được hoàn thành và đưa vào sử dụng cuối tháng 1 năm 2013. Các công trình xây dựng phù hợp với nguyện vọng của nhân dân đã phát huy được hiệu quả thiết thực về cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn, giúp người dân có điều kiện phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng cuộc sống.
Phường / Xã / Thị trấn cùng tên Vô Tranh:

• Xã Vô Tranh - Huyện Phú Lương - Tỉnh Thái Nguyên
• Xã Vô Tranh - Huyện Lục Nam - Tỉnh Bắc Giang

Thông tin về Xã Bằng Giã (cũ - trước sáp nhập):
Bằng Giã là 1 xã của huyện Hạ Hoà, tỉnh Phú Thọ. Xã Bằng Giã có tổng số diện tích theo km2 8,4 km², tổng số dân vào năm 1999 là 3903 người, mật độ dân số tương ứng 465 người/km².

Nông thôn mới

Theo quyết định số 4362/QĐ-UBND của UBND huyện Hạ Hòa, công nhận xã Bằng Giã đạt 06 tiêu chí về xây dựng nông thôn mới năm 2014:
- Tiêu chí 6: Cơ sở vật chất văn hóa
- Tiêu chí 10: Thu nhập
- Tiêu chí 11: Hộ nghèo
- Tiêu chí 14: Giáo dục
- Tiêu chí 16: Văn hóa
- Tiêu chí 18: Hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh
Tổng số tiêu chí nông thôn mới xã Bằng Giã đạt được đến thời điểm đánh giá là 06/19 tiêu chí.

Môi trường

Trong văn bản báo cáo xin ý kiến xử lý nguồn nước phục vụ sinh hoạt chưa đảm bảo vệ sinh môi trường của UBND huyện Hạ Hòa gửi Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ghi rõ: “Trong thời gian gần đây, trên địa bàn khu 10, xã Bằng Giã, huyện Hạ Hòa (khu vực chân cầu Hạ Hòa) nguồn nước sinh hoạt tại các giếng đào, giếng khoan của một số hộ dân sau khi bơm lên mặt đất cho một lượng nước lá cây có vị chát (như nước chè, nước lá đơn đỏ…) thì nước chuyển sang màu tím đen, có mùi tanh không đảm bảo vệ sinh môi trường gây tâm lý hoang mang, lo lắng cho người dân. UBND huyện đã giao các đơn vị chức năng của huyện kiểm tra, xem xét hiện tượng trên; nhưng do điều kiện về chuyên môn và trang bị kỹ thuật của huyện còn hạn chế nên chưa xác định được nguyên nhân nguồn nước bị ô nhiễm do tạp chất gì... Sau khi nhận được thông tin về thực trạng ô nhiễm nguồn nước ngầm và cuộc sống khó khăn do thiếu nước sinh hoạt của hàng trăm hộ dân xã Bằng Giã, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Phú Thọ đã tiến hành lấy 6 mẫu nước giếng khoan, giếng đào của các hộ dân tại khu 8 và khu 10 để phân tích đánh giá chất lượng nước ngầm. Trong kết quả phân tích chất lượng nước của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Phú Thọ, tất cả các mẫu nước đều có hàm lượng amoni vượt quá giới hạn cho phép từ 33,3 - 34,9 lần.
Không chỉ riêng các hộ dân khu 10 mà rất nhiều gia đình trên địa bàn xã Bằng Giã đang lâm vào tình trạng thiếu nước sạch sinh hoạt. Nguồn nước giếng khơi đào thủ công và nước giếng khoan đều không đảm bảo sử dụng ăn uống. Các hộ dân đã tìm hiểu, chủ động xây bể lọc với cát, sỏi, than hoạt tính, đánh phèn… nhưng cũng chỉ có thể sử dụng nước này để tắm giặt, rửa rau. Nước ăn, uống trực tiếp vào các nhà sống trên các khu đồi gò xin từ giếng khơi về sử dụng. Ngay cả nguồn nước giếng đào tại các khu đồi gò mà người dân ngày ngày cất công đi chở, mua về sử dụng cũng chẳng ai dám chắc có đảm bảo vệ sinh an toàn, không ảnh hưởng đến sức khỏe.
Thông tin về Xã Minh Côi (cũ - trước sáp nhập):
Minh Côi là 1 xã của huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ. Xã có tổng số diện tích theo km2 9,75 km², tổng số dân vào năm 1999 là 2.499 người, mật độ dân số tương ứng 256 người/km².

Kinh tế - Xã hội

Minh Côi là một trong những xã có tổng số diện tích theo km2 là nuôi thủy sản lớn của huyện Hạ Hòa. Trong gần 10 năm trở lại đây phong trào nuôi thủy sản ở Minh Côi đã phát triển mạnh mẽ. Trước đây chỉ có một số hộ dân nuôi cá phục vụ đời sống, đến nay toàn xã đã có 230 hộ nuôi thủy sản theo hướng kinh doanh với tổng diện tích 68,87ha, phân bố ở 7 khu hành chính.
Bên cạnh việc đào ao thả cá, người dân Minh Côi còn tận dụng diện tích mặt nước của các đầm lớn để thả cá lồng đem lại hiệu quả kinh tế cao. Trên hai đầm nước lớn của xã là đồng Đào và đập Cây Si số lượng lồng cá đã lên tới 85 chiếc. Nuôi cá lồng là cách làm mới có ưu điểm hơn so với đào ao là chi phí ban đầu thấp, lồng cá có thể di chuyển vị trí để thay đổi môi trường giúp cá phát triển tốt.
Để phát triển sản xuất người dân xã Minh Côi luôn tích cực tham gia các lớp tập huấn và chủ động tham khảo sách báo, tài liệu hướng dẫn kỹ thuật về nuôi thủy sản. Cá ở Minh Côi có tiếng trên thị trường và được đưa đi tiêu thụ ở nhiều nơi như: Yên Bái, Việt Trì, Vĩnh Phúc. Bình quân mỗi năm xã Minh Côi bán ra thị trường gần 200 tấn cá thịt. Bên cạnh đó cá đánh bắt từ tự nhiên cũng lên tới 10 tấn mỗi năm. Ở Minh Côi, cá trắm cỏ được nuôi nhiều nhất và đã đem lại hiệu quả kinh tế cao. Với nguồn thức ăn sẵn có trong tự nhiên như rong đầm, phụ phẩm nông nghiệp là lá sắn, lá ngô, rạ… nên việc nuôi cá khá thuận lợi. Mặt khác, cá thương phẩm trên thị trường lại tiêu thụ tốt nên người dân ngày càng gắn bó với nghề nuôi thủy sản.
Theo quyết định số 4051/QĐ-UBND của UBND huyện Hạ Hòa, công nhận xã Minh Côi đạt 03 tiêu chí về xây dựng nông thôn mới năm 2014:
- Tiêu chí 6: Cơ sở vật chất văn hóa
- Tiêu chí 14: Giáo dục
- Tiêu chí 6: Văn hóa
Tổng số tiêu chí nông thôn mới tại xã Minh Côi đạt được đến thời điểm đánh giá là 8/19 tiêu chí, số chỉ tiêu đạt được là 20/39 chỉ tiêu.

Thông tin về Xã Văn Lang (cũ - trước sáp nhập):
Văn Lang là 1 xã của huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ. Xã Văn Lang có tổng số diện tích theo km2 11,04 km², tổng số dân vào năm 1999 là 3.590 người, mật độ dân số tương ứng 325 người/km².

Kinh tế - Xã hội

Những năm gần đây, kinh tế xã hội của Văn Lang có nhiều chuyển biến. Nhịp độ tăng trưởng kinh tế bình quân 10,7%/ năm. Cơ cấu kinh tế nông lâm nghiệp 36,2%, CN - TTCN, XD 11,2%, dịch vụ thương mại 52,6%. Sản lượng lương thực cây có hạt 1.570 tấn. Bình quân lương thực đầu người 413 kg/ người/ năm; giá trị sản xuất bình quân đạt 21 triệu đồng/người/năm 2014.
Trên lĩnh vực nông nghiệp, từ thực tế của địa phương xác định phát triển kinh tế nông nghiệp là chủ yếu, vì vậy cấp ủy, chính quyền đã tập trung lãnh chỉ đạo tổ chức chuyển đổi cơ cấu cây trồng, bố trí mùa vụ hợp lý, đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ KHKT vào sản xuất như giống mới chất lượng cao, đưa cơ giới hóa vào sản xuất, đặc biệt tập trung sản xuất hàng hóa tạo thị trường và thương hiệu của sản phẩm, nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích đất sản xuất nông nghiệp. Hàng năm duy trì diện tích trồng cây lương thực và rau màu 450 ha, trong đó vụ đông đạt 110 – 115 ha, 70% là các giống lúa chất lượng cao được đưa vào gieo cấy, thu nhập trên 100 triệu đồng/năm, năng suất lúa đạt 50 tạ/ha.
Về xây dựng nông thôn mới, Văn Lang đã có sự chuyển biến tích cực từ nhận thức của cán bộ đảng viên đến các tầng lớp nhân dân. Sau 4 năm thực hiện, xã Văn Lang đã đầu tư xây được 125 nhà xây kiên cố ước khoảng 37,5 tỷ đồng. Người dân đã hiến 19.000 m2 đất phục vụ giải phóng mặt bằng làm được 7,8 km đường giao thông nông thôn. Bên cạnh đó nhân dân còn đóng góp hàng ngàn ngày công lao động và hàng trăm triệu đồng để làm đường giao thông bằng bê tông và làm cống, rãnh nước vệ sinh môi trường. Từ 5 tiêu chí năm 2011, đến hết năm 2014 Văn Lang đã đạt 12 tiêu chí, phấn đấu năm 2015 đạt 13/19 tiêu chí nông thôn mới.
Nổi bật nhất là kinh tế hạ tầng nông thôn. Hệ thống đường giao thông đến nay đã nhựa hóa được 4,3 km, hệ thống thủy lợi được đầu tư, cải tạo, xây mới 1,3 km. Kết cấu hạ tầng văn hóa xã hội các công trình phục vụ dân sinh được tăng cường xây dựng mới, sửa chữa cải tạo 14 phòng học và 4 phòng công vụ của trường THCS, tiểu học; xây mới nhà điều hành trạm y tế. Hệ thống điện được đầu tư thêm 2 trạm biến áp, cải tạo nâng cấp 13 km đường dây, nâng tổng số lên 6 trạm điện phục vụ nhu cầu điện sinh hoạt và sản xuất của nhân dân.
Phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa mới tiếp tục được triển khai sâu rộng, được nhân dân đồng tình hưởng ứng. Hàng năm có 80% số khu và trên 85% số hộ gia đình đạt danh hiệu văn hóa. Công tác xóa đói giảm nghèo, an sinh xã hội được quan tâm đúng mức. Tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể từ 9,7% năm 2011 xuống còn 6,9% năm 2014. An ninh chính trị ổn định, trật tư an toàn xã hội được giữ vững.

Văn hóa - Lễ hội

Đền Nghè tại xã Văn Lang nằm bên hữu ngạn sông Thao trên một dải đất phù sa màu mỡ. Ngôi đền rêu phong, cổ kính và trầm mặc thờ hai vị tướng giỏi của Hai Bà Trưng có công đánh đuổi giặc, bảo vệ bờ cõi.
Theo huyền tích và Ngọc phả lưu lại đình Văn Lang kể lại từ thời xa xưa, hai vợ chồng ông bà họ Lê từ vùng Đường Lâm thuộc đất Phong Châu hiếm muộn về con cái nên đã ngược dòng sông Thao đến ngôi đền Nam Sang trang Văn Lang thuộc đất Thao Giang để cầu tự. Đến ngôi đền thiêng, ông bà họ Lê ngủ tại đền một đêm, đêm đó, bà vợ nằm mộng thấy có một người đàn bà đến đưa cho một cành hoa. Tỉnh dậy, biết đây là điềm may nên ông bà họ Lê trở về quê mong gặp điều mừng. Thời gian trôi qua, ông bà đã sinh được một gái và một trai, đặt tên là Ả Lan và Anh Tuấn. Hai chị em lớn lên đều thông minh và khỏe mạnh lạ thường. Ông bà đã cho con đi học chữ và đón thầy về dạy võ nghệ, kiếm cung. Năm hai chị em 17-18 tuổi, trời làm đại hạn, ruộng đất nứt nẻ, lúa khoai đều mất mùa, nhân dân khắp nơi đều đói kém. Trong hoàn cảnh ấy, bố mẹ lại bị quan quân đánh đập, ốm nặng mà chết. Hai chị em đi giao du khắp nơi trong thiên hạ để liên kết với các anh hùng hào kiệt.
Được tin Hai Bà Trưng khởi nghĩa, hai chị em đã cùng mọi người kéo về Hát Môn, Phúc Thọ- Sơn Tây được giao làm tướng tiên phong, đem quân đánh giặc ở xứ Thao Giang. Bằng hai cánh quân thủy bộ, đội quân của Lê Ả Lan- Lê Anh Tuấn đi đến đâu, quan quân Đông Hán tan tác đến đó. Khi tới trang Văn Lang, kẻ thù cũng cuống cuồng rút chạy. Lê Ả Lan đem quân đóng giữ vùng Ao Trời còn Lê Anh Tuấn được giao làm phó tướng, đóng quân ở thung lũng chân núi. Hai chị em còn cho lập đồn trại ở bến đò và bốn bên doanh trại; tổ chức khai phá bềnh lầy dộc rậm và phì nhiêu. Tháng giêng năm ấy, Lê Ả Lan cho dân giã gạo nếp, thổi xôi, làm bánh dày, bánh út, mổ trâu mở hội múa kiếm khao quân. Sau đó, hai chị em được lệnh tiến xuống giải phóng Luy Lâu (Bắc Ninh). Trong khi chiến đấu, Lê Anh Tuấn bị thương nặng ở chốn trận tiền. Sau chiến thắng, hai chị em được phong ấp ở đất Đường Lâm và được trở lại đóng ở Văn Lang. Mấy năm sau, vào ngày 25 tháng 8 âm lịch, cả hai chị em đều mất ở núi Ao Trời. Dân gian còn tương truyền, khi thắng trận trở về lại đất Văn Lang, khi nhân dân mổ trâu vui mừng đón hai chị em tướng quân thì đi đến giữa đường, trời nổi cơn giông bão, mưa to, hai chị em Ả Lan đã hóa về trời, để lại hai nấm đất mối đã đắp cao. Nhân dân đời này hương khỏi để tưởng nhớ công lao của hai chị em họ Lê đã xả thân vì độc lập của dân tộc.
Tuy được xây dựng từ lâu đời nhưng ngôi đền thờ hai tướng có kiến trúc khá đặc biệt. Đền được bố trí thành ba gian nối tiếp nhau. Hai gian ngoài gọi là gian tiền tế, là nơi để treo những bức hoành phi câu đối, để gươm đao, cờ kiệu và là không gian để dân làng đến tế lễ hằng năm. Gian trong cùng kín đáo gọi là gian thượng điện nơi thờ tự long ngai hai chị em tướng quân. Đền nhìn ra cánh đồng lúa bát ngát phì nhiêu. Trước đây, đền lưu giữ 7 đạo sắc do các triều đại nhà vua phong nhưng do chiến tranh, thiên tai, hiện đền chỉ còn lại hai đạo sắc. Với ý nghĩa lịch sử lớn lao, năm 1992, đền Nghè xã Văn Lang được Bộ Văn hóa thông tin cấp bằng di tích lịch sử văn hóa Quốc gia.
Hằng năm, cứ vào tháng giêng âm lịch, lễ hội đền Nghè được dân làng Văn Lang tổ chức. Theo người già nơi đây kể lại, đúng 0 giờ ngày mùng 6 rạng ngày mùng 7 tháng giêng âm lịch, người dân làm lễ mở cửa đền, cúng cỗ chay và tế một con lợn đen. Sáng hôm sau đóng cửa, chờ đến đúng ngày mùng 10 thì mở hội. Khai hội là lễ rước nước từ sông Hồng về đền để tắm và cúng tướng sau đó là lễ tế thần và các trò chơi truyền thống. Theo cụ từ Lê Văn Lịch thì sở dĩ có tục rước nước về tắm cho tướng vì hôm đó đúng vào ngày hai chị em tướng sinh ra.
Đến tháng 3 âm lịch, vì đây là dịp kỷ niệm hai tướng chiến thắng trở về đất Văn Lang, ngày lành tháng tốt, dân làng lại tập trung để tế trâu. Đã thành lệ, cách đó khoảng một tháng, người ta đi chọn trâu. Trâu tế tướng phải to, béo, không bệnh tật, khoáy phải đều chằn chặn và phải được mua ở nhà lành, không trộm cắp, không ốm đau và không có người chuẩn bị sinh nở. Khi trâu được mua về nếu là trâu dữ cũng trở nên hiền lành và không đánh nhau với trâu khác nữa. Tương truyền, những đêm trâu buộc cạnh đền chuẩn bị tế lễ, hổ về ngồi chầu chực bên cạnh nhưng chỉ ngắm nhìn mà không xông vào vồ. Trâu được đưa vào gian tiền tế để tế sống theo nghi lễ sau đó mới đem mổ và làm mâm cúng. Phong tục tế trâu đến nay vẫn được dân làng xã Văn Lang duy trì như một nét đẹp văn hóa nơi đây.
Phường / Xã / Thị trấn cùng tên Văn Lang:

• Xã Văn Lang - Huyện Hưng Hà - Tỉnh Thái Bình