Xã Nhân Thắng, Tỉnh Bắc Ninh sau sáp nhập

Xã Nhân Thắng thành lập theo nghị quyết Số: 1658/NQ-UBTVQH15; Ngày: 16/06/2025
Thông tin cơ bản:

• Mã số: 09475
• Trung tâm hành chính: Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã Bình Dương (cũ)
• Diện tích: 22.14 km²
• Dân số: 26,572 người
• Mật độ dân số: 1,207 người/km²
• Sáp nhập từ: Thị trấn Nhân Thắng, Xã Thái Bảo, Xã Bình Dương

Thông tin về Xã Nhân Thắng (cũ - trước sáp nhập):
Nhân Thắng là 1 xã của huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, nước Việt Nam.
Xã Nhân Thắng có tổng số diện tích theo km2 8,3 km²
Tổng số dân vào năm 1999 là 8373 người
Mật độ dân số đạt 1009 người/km².

Di tích lịch sử

Đền Cầu Đào
Đền Cầu Đào còn gọi là Đền Ngụ, nay thuộc thôn Cầu Đào, xã Nhân Thắng, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh. Công trình văn hoá tâm linh này là nơi thờ phụng bà Đặng Thị Loan, người con của quê hương có công dạy dân trồng dâu chăn tằm, làm nghề gốm, làm bánh và đặc biệt là việc cho lập chợ Ngụ để nhân dân làm ăn trao đổi hàng hoá, sau trở thành trung tâm thương mại lớn của cả vùng.
Căn cứ vào các tư liệu ở địa phương và truyền kể của nhân dân, đền Cầu Đào vốn được khởi dựng từ lâu đời và đã qua nhiều lần tu bổ tôn tạo. Vốn xưa đền có quy mô lớn với các công trình như: như Tiền tế, Hậu cung và 2 giải vũ hai bên. Trải qua bao bước biến thiên của lịch sử quê hương và đất nước, đặc biệt là thời kỳ chống thực dân Pháp, nơi đây nằm trong vùng nội chiến cho nên hầu hết các di tích lịch sử đã bị tàn phá nặng nề, toà tiền tế và hai dãy dải vũ của đền Cầu Đào cũng bị phá, chỉ giữ được phần hậu cung.
Hiện đền Cầu Đào nằm trên khu đất đẹp nằm ở phía bắc làng, mặt quay hướng Nam, cạnh dòng sông Lai Hạ (sông Ngụ), xung quanh là khu dân cư đông đúc trù mật. Trong khuôn viên của đền còn có đình và chùa mới được nhân dân phục dựng trong những năm gần đây. Cả đình, đền, chùa nằm quây quần bên nhau tạo thành một quần thể di tích cổ kính linh thiêng giữa làng quê đông đúc, nhộn nhịp quanh năm.
Hiện đền Cầu Đào còn bảo lưu được nhiều tài liệu hiện vật có giá trị như: hệ thống bia đá, cây hương đá, trong đó đặc biệt quý gia là bia “cố lập bi ký” dựng khắc năm Tự Đức thứ 19 (1886) nội dung ghi khắc về thân tế sự nghiệp bà Đặng Thị Loan và những người hưng công tu dựng đền thờ bà. Bia còn cho biết dân hai thôn Cầu và Đào (xưa) hàng năm đều sắm sửa lễ vật chu đáo vào ngày sự lệ. Đó còn là bát hương đá chạm rồng, sập đá, đài trầu, đài rượu, giá văn, ống hương và đặc biệt là tượng bà Đặng Thị Loan.
Hàng năm lễ hội đền Cầu Đào được tổ chức vào ngày 17 tháng 3 âm lịch, là ngày giỗ của bà Đặng Thị Loan. Xưa lễ hội của đền được tổ chức với quy mô lớn với nhiều nghi thức và tục trò độc đáo, lễ vật tế thần gồm có chè đường, xôi vò, bành dày, oản chuối và không thể thiếu món bánh bột lọc. Trong những ngày diễn ra lễ hội bên cạnh những nghi thức tế lễ trang nghiêm còn là phần hội với nhiều trò chơi dân gian như hát ả đào, hát chèo, tổ tôm điếm, cờ người, chọi gà, đu cây….thu hút đông đảo nhân dân dự hội, rất đông vui náo nhiệt.
Di tích đền Cầu Đào đã được xếp hạng là di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh, Quyết định số 08/UB, ngày 27 tháng 01 năm 1995.
Đình Cẩm Xá
Đình Cẩm Xá là công trình văn hoá tâm linh tín ngưỡng phụng thờ thần Quý Minh, người nhiều công lao với dân với nước vào thời vua Hùng Duệ Vương (Hùng Vương thứ 18). Trải trường kỳ lịch sử, chứng kiến bao sự đổi thay của quê hương, đất nước, ngôi đình vẫn uy nghi tồn tại, được người dân quan tâm bảo vệ, trùng tu tôn tạo ngày một khang trang.
Theo nhân dân địa phương, ngôi đình vốn được khởi dựng vào thời Lê Trung Hưng, sang thời Nguyễn, đình được trùng tu tôn tạo với quy mô lớn bao gồm các công trình: đại đình 3 gian 2 chái nối phía sau là hậu cung 2 gian tạo thành hình chữ đinh, bộ khung gỗ lim to khoẻ, phía dưới có sàn gỗ, trang trí chạm khắc tinh xảo nghệ thuật. Trong kháng chiến chống Pháp (1949), toà đại đình bị phá dỡ, chỉ còn lại hậu cung. Năm 2005 được sự quan tâm của các cấp chính quyền và toàn thể nhân dân địa phương, đình Cẩm Xá đã được khôi phục lại theo dáng vẻ truyền thống.
Hiện nay đình Cẩm Xá có kết cấu kiểu chuôi vồ gồm tiền đình và hậu cung, mặt quay hướng tây, trên khu đất rộng đẹp nằm ở giữa làng.
Hiện đình Cẩm Xá còn bảo lưu được một số tài liệu hiện vật như: hoành phi, câu đối, ngai thờ, nội dung của các đạo sắc phong…, ngoài ý nghĩa tôn thờ người có công với dân với nước, những tài liệu hiện vật này còn chứa đựng nhiều thông tin, giúp cho việc nghiên cứu tìm hiểu về phong tục, tập quán, tín ngưỡng của làng xã nơi đây trong lịch sử.
Hàng năm lễ hội truyền thống làng Cẩm Xá được tổ chức từ ngày 11 tháng 11 âm lịch. Trong những ngày hội bên cạnh những nghi thức tế Thánh trang nghiêm còn là phần hội với nhiều tục trò dân gian để dân làng thưởng thức như: hát ả đào, hát chèo, tuồng, tổ tôm điếm, cờ người, chọi gà, đu cây, đập niêu, bắt vịt…thu hút đông đảo nhân dân địa phương vào những sinh hoạt văn hóa văn nghệ vui tươi lành mạnh mang đậm bản sắc dân tộc.
Đình Cẩm Xá vừa được UBND tỉnh Bắc Ninh xếp hạng là di tích lịch sử văn hoá, quyết định số 934/QĐUB, ngày 4 tháng 8 năm 2011.
Thông tin về Xã Thái Bảo (cũ - trước sáp nhập):
Thái Bảo là 1 xã của huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, nước Việt Nam.
Xã có tổng số diện tích theo km2 7,15 km²,
Tổng số dân vào năm 1999 là 6.191 người
Mật độ dân số đạt 866 người/km².
Xã được phân làm 4 thôn gồm thôn Vạn Ty (có người lớn nhất), Chằm, Chiện, Thiên Đức. Xã nằm bên ven bờ sông Đuống, có hàm lượng phù sa cao, vào mùa mưa trung bình cứ 1 m³ nước có 2,8 kg phù sa, do vậy Thái Bảo có hệ thống quy hoach phát triển thâm canh cây công nghiệp quy mô lớn.
Thái Bảo là quê hương của Trạng nguyên Lý Đạo Tái. Hàng năm, từ 18 đến 21 tháng Giêng (lịch âm), nhân dân quanh vùng mở hội để tưởng nhớ ngày mất của ông.

Di tích-danh thắng

Chùa Đại Bi
Chùa Đại Bi còn có tên là chùa Tổ hay chùa Tẩy tọa lạc trên bãi bồi cách bờ nam sông Đuống khoảng gần 1km, cách chân đê Đuống phía ngoài khoảng 100m, nay thuộc thôn Vạn Ty, xã Thái Bảo, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh. Ngoài chức năng thờ Phật, đây còn là nơi lưu niệm sâu sắc về Trúc Lâm đệ tam tổ Huyền Quang, một nhà sư và cũng là một nhà thơ lớn thời Trần, người đã cùng với vua Trần Nhân Tôn, thiền sư Pháp Loa sáng lập ra thiền phái Trúc Lâm- một thiền phái Phật giáo mang đậm sắc thái Việt Nam.
Lễ hội chùa Đại Bi được tổ chức vào ngày 21 tháng giêng âm lịch hàng năm. Đây là lễ hội lớn từng nổi tiếng trong dân gian với nghi thức tế rước long trọng và nhiều tục trò độc đáo, được 4 làng thuộc tổng Vạn Ty cũ cùng tổ chức. Đó là các làng: Đạo Viện (Viền), Hương Trạch (Chằm), Phúc Lộc (Tẩy) và Châu Lỗ (làng Dù).
Hiện nay chùa Đại Bi ở quê hương của nhà khoa bảng nổi danh thần đồng, bậc thiền sư tài năng đức độ- Lý Đạo Tái- Huyên Quang vẫn đứng uy nghiêm trầm mặc giữa mênh mông sông nước của dòng sông Đuống. Ngôi chùa vẫn luôn được chính quyền quan tâm, nhân dân hết lòng ngưỡng mộ. Trong chùa còn bảo lưu được nhiều tài liệu cổ vật có giá trị như: chuông đồng, đại tự, câu đối; hệ thống tượng phật trong đó tiêu biểu là tượng Thiền Sư Huyền Quang và hai vị của thiền phái Trúc Lâm; hệ thống bia đá trong đó đặc biệt quý giá là tấm bia dựng đặt trước nhà tổ, nơi mộ tháp của thiền sư, ghi khắc ca ngợi tài năng đức độ của người.
Di tích chùa Đại Bi đã được Bộ Văn hoá Thông tin (nay là Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch) công nhận xếp hạng cấp Quốc gia, quyết định số 34/VH-QĐ ngày 9 tháng 1 năm 1990.
Đình Đạo Viện
Đạo Viện còn có tên nôm là làng Viền xưa thuộc tổng Vạn Ty huyện Gia Định (Sau đổi là Gia Bình) phủ Thuận An (sau đổi là Thuận Thành) tỉnh Bắc Ninh. Nay Đạo Viện sáp nhập với làng Phúc Lộc (Tẩy) lấy tên là Vạn Ty thuộc xã Thái Bảo, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh. Nguyên xưa làng nằm ở ngoài đê sông Đuống, cạnh chùa Đại Bi, năm 1980 mới chuyển vào vị trí trong đê như hiện nay. Tuy địa danh hành chính làng Đạo Viện nay không còn nhưng dấu ấn vẫn còn để lại ở tên đất, tên làng, ở các công trình văn hoá tâm linh tín ngưỡng trong đó có ngôi đình.
Bên cạnh việc thờ nhị vị Thành hoàng làng, đình Đạo Viện còn phối thờ tiến sỹ Nguyễn Quang Luận, người con của quê hương. Hiện trong đình còn lưu giữ được một số tài liệu hiện vật có giá trị như: ngai thờ, hệ thống hoành phi, câu đối, đỉnh đồng, hạc đồng, đặc biệt là hệ thống bia đá gồm 7 bia trong đó tiêu biểu là bia “Sùng tự bi ký” dựng năm Tự Đức 30 (1877), nội dung ghi khắc về công lao cống hiến của Tiến sỹ Nguyễn Quang Luận, nhà khoa bảng, Tiến sĩ, thượng thư đã có nhiều công lao với quê hương, làng xã.
Như vậy đình làng Đạo Viện thờ Thành Hoàng làng là những người có công với nước, bên cạnh đó còn là nơi tôn thờ, tưởng niệm sâu sắc về danh nhân khoa bảng- Tiến sỹ- Thượng thư Nguyễn Quang Luận, người con của quê hương đã làm rạng danh cho làng xóm, dòng họ. Việc thờ phụng ông tại đình chung không những thể hiện truyền thống “tôn sư trọng đạo”, “uống nước nhớ nguồn” mà còn góp phần giáo dục cho thế hệ sau về truyền thống khoa bảng, yêu nước như lời văn bia “sùng tự bi ký” đã khẳng định.
Với những giá trị trên của di tích, đình Đạo Viện đã được UBND tỉnh Bắc Ninh xếp hạng là Di tích lịch sử- văn hoá, quyết định số 146/QĐ-UBND ngày 24 tháng 1 năm 2006.
Thông tin về Xã Bình Dương (cũ - trước sáp nhập):
Bình Dương là 1 xã của huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, nước Việt Nam.
Xã Bình Dương có tổng số diện tích theo km2 6,9 km²
Tổng số dân vào năm 1999 là 6.707 người
Mật độ dân số đạt 972 người/km².
Xã bao gồm các thôn:
Làng Bùng (Bùng Thượng, Bùng Hạ)
Làng Gia Phú
Làng Phương Độ
Làng Đìa

Di tích - Danh thắng

Đền Côn Nương
Đền Côn Nương nay thuộc thôn Bùng Xá, xã Bình Dương, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh. Đây là nơi tưởng niệm sâu sắc về nữ tướng Côn Nương, có công đánh giặc giặc giữ nước ở thế kỷ thứ I sau Công nguyên
Đền thờ Côn Nương còn lưu giữ được những tài liệu và đồ thờ quý hiếm như: hệ thống bia đá thời Nguyễn, bệ thờ đá, kiệu bát cống, long đao, chấp kích, bát bửu, giá văn, hộp sắc, mâm bồng; đặc biệt là 3 pho tượng thời Lê, sơn son thếp vàng lộng lẫy, chạm trổ rồng phượng hoa lá vô cùng đẹp đẽ.
Đình làng Đìa
Đình Đông (thôn Gia Phú), thờ đức thánh Ả Nương có công âm phù vua Lê Đại Hành đánh quân Tống.
Đình Tây (thôn Gia Phú), thờ đức thánh Côn Lang có công dẹp giặc vào thời Hùng Duệ Vương.
Thôn Đìa vốn có tên chữ là “Bồng Trì” là một làng cổ rất lớn theo kiểu “nhất xã nhị thôn” gồm hai thôn Đìa Trên và Đìa Dưới, vào cuối thời Nguyễn thuộc tổng Nhân Hữu, nay thuộc xã Bình Dương, huyện Gia Bình. Bề dày lịch sử, văn hiến của làng Đìa được kết tinh phản ánh ở ngôi đình làng.
Đình làng Đìa còn bảo lưu được nhiều tài liệu cổ vật quý giá như sau: Bia đá lớn có tên “Thần tích phả lục bi ký” được dựng vào thời vua Duy Tân 9 ghi khắc lại bản Thần tích của Thành Hoàng làng; bản thần tích chữ Hán niên đại Vĩnh Hựu 6 (1740); bản thần tích, thần sắc được lý trưởng kê khai năm 1938 cho biết về 5 đạo sắc phong; 04 bia đá có tên: “ Hậu thần bi ký” niên đại Tự Đức 5 (1852), “ Hậu tự bi ký” niên đại Tự Đức 16 (1863), bia có tên“ Văn chỉ tòng bi ký” niên đại thời Nguyễn.
Chùa Gia Phú (Gia Linh tự)
Đình Phương Độ, thờ thần Quý Minh hay Quý Minh đại vương và Đức thánh Linh Lang.
Đình Phương Độ còn bảo lưu được nhiều tài liệu hiện vật quý như thần tích, sắc phong, bia đá, hệ thống hoành phi, câu đối, ngai thờ, bài vị, bát hương, cây đèn…có niên đại thời Lê và Nguyễn, trong đó đặc biệt quý giá là 10 đạo sắc phong.
Lễ hội truyền thống đình Phương Độ được tổ chức vào ngày 12 tháng 10 âm lịch hàng năm, tục gọi là vào đám; năm nào được mùa, hội kéo dài đến ngày 15. Trong những ngày hội, nhiều nghi thức tế rước được tổ chức rất trang nghiêm thể hiện sự thành kính, biết ơn của nhân dân đối với các vị Thần, bên cạnh đó còn là phần hội với nhiều trò chơi dân gian vui nhộn như: đu cây, cờ người, hát chèo, ả đào…thu hút đông đảo nhân dân địa phương hướng về cội nguồn, đoàn kết cộng đồng làng xã, góp phần giáo dục các truyền thống tốt đẹp của quê hương cho thế hệ sau.
Danh nhân
Trần Danh Tân (1708-?), Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân khoa Bính Thìn niên hiệu Vĩnh Hựu 2 (1736) đời Lê ý Tông, làm quan đến chức Thừa chính sứ.
Phường / Xã / Thị trấn cùng tên Bình Dương:

• Xã Bình Dương - Huyện Thăng Bình - Tỉnh Quảng Nam
• Xã Bình Dương - Huyện Bình Sơn - Tỉnh Quảng Ngãi
• Xã Bình Dương - Huyện Đông Triều - Tỉnh Quảng Ninh
• Xã Bình Dương - Huyện Vĩnh Tường - Tỉnh Vĩnh Phúc
• Thị trấn Bình Dương - Huyện Phù Mỹ - Tỉnh Bình Định
• Xã Bình Dương - Huyện Hòa An - Tỉnh Cao Bằng