Phường Tam Sơn, Tỉnh Bắc Ninh sau sáp nhập

Phường Tam Sơn thành lập theo nghị quyết Số: 1658/NQ-UBTVQH15; Ngày: 16/06/2025
Thông tin cơ bản:

• Mã số: 09370
• Trung tâm hành chính: Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND phường Tam Sơn (cũ)
• Diện tích: 14.11 km²
• Dân số: 28,562 người
• Mật độ dân số: 2,040 người/km²
• Sáp nhập từ: Phường Tương Giang, Phường Tam Sơn

Thông tin về Xã Tương Giang (cũ - trước sáp nhập):
Tương Giang trước đây là một xã của thị xã Từ Sơn. Ngày 12 tháng 1 năm 2021, theo Nghị quyết 1191/NQ-UBTVQH14, phường Tương Giang được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích và nhân khẩu của xã Tương Giang. Ngày 1 tháng 11 năm 2021, thành phố từ sơn được thành lập, phường Tương Giang thuộc thành phố Từ Sơn như hiện nay.
Diện tích 5, 66 km²
Dân số 2020: 12. 811 người
Mật độ 2. 263 người/km².
Vị trí địa lý xã Tương Giang cũ.
Xã Tương Giang nằm ở phía Đông Bắc Thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, phía Đông giáp với xã Nội Duệ (huyện Tiên Du), phía Tây giáp với xã Tam Sơn, phía Nam giáp phường Đồng Nguyên (thị xã Từ Sơn), phía Bắc giáp với xã Phú Lâm (huyện Tiên Du). Diện tích đất tự nhiên của xã có 566, 23 ha, trong đó đất canh tác 335, 8 ha, dân số 10905 người. Xã Tương Giang nằm trên tuyến Quốc lộ 1A cũ (nay là đường tỉnh lộ 295B) và tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn, cách thủ đô Hà Nội 22 Km về phía Đông Bắc, cách thành phố Bắc Ninh 9 Km về phía Nam, xã Tương Giang có vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế, chính trị, an ninh, quốc phòng. Tương Giang gồm có 6 thôn: Tiêu Thượng, Tiêu Long, Hưng Phúc, Tiêu Sơn, Tạ Xá, Hồi Quan, có hệ thống đường liên thôn, liên xã được xây dựng khá hoàn chỉnh rất thuận tiện cho giao thông đi lại, phục vụ đời sống sinh hoạt, sản xuất và phát triển kinh tế.
Lịch sử
Xưa kia, các làng xã ở Tương Giang nằm dưới chân núi Tiêu, có rừng Niềm và hai bên bờ sông Tiêu Tương gắn với huyền tích Trương Chi nổi tiếng. Sách Đại Nam nhất thống chí viết vào cuối thế kỷ XIX cho biết: “Sông Tiêu Lương cũ (tức Tiêu Tương) ở địa giới phủ Từ Sơn, phát nguyên từ cái đầm lớn ở xã Phù Lưu, huyện Đông Ngàn, chảy từ phía tây sang đông bắc qua xã Tiêu Sơn, huyện Yên Phong, chuyển sang địa phận hai huyện Tiên Du và Quế Dương vào sông Thiên Đức. Nay sông này có đoạn đắp thành đường quan, có đoạn bồi thành ruộng, gián hoặc có vài đoạn còn sâu”. Ngày nay, dấu tích của dòng Tiêu Tương xưa vẫn còn một số đoạn thành ao, hồ ở các thôn Tiêu Thượng, Tiêu Long. Cạnh dòng sông Tiêu Tương có núi Tiêu cao 35, 8 m so với mặt đất, rộng khoảng 30. 000 m2 nằm ở phía Tây Bắc của xã, tạo nên cảnh sơn thuỷ hữu tình vừa thơ mộng vừa kỳ bí. Trên núi Tiêu có Chùa Tiêu, tương truyền là nơi mẹ vua Lý Công Uẩn đã sinh ra ông. Sách Đại Nam nhất thống chí viết: “Núi Tiêu Sơn ở xã Tiêu Sơn, cách huyện Yên Phong 11 dặm về phía tây nam, trong núi có Chùa Thiên Tâm và Chùa Tràng Liêu. Sử chép, Phạm Thị, mẹ Lý Thái Tổ, thường thăm cảnh Chùa Tiêu Sơn, giao hợp với thần nhân mà sinh ra vua”.
Năm 2011 xã Tương Giang được UBND tỉnh chọn là một trong 8 xã điểm của tỉnh xây dựng Nông thôn mới, cán bộ và nhân dân đang tích cực chung tay xây dựng Nông thôn mới, tạo nên một diện mạo của địa phương. Tính đến cuối năm 2011 xã Tương Giang đã đạt được 13/19 tiêu chí Nông thôn mới.
Kinh tế-Xã hội
Tổng sản lượng lúa năm 2011 đạt 1537, 72 tấn thóc, tổng giá trị đạt từ trồng trọt 37. 898. 916. 306 đồng; Thu nhập từ chăn nuôi ước đạt 16. 945. 700. 000 đồng; Tổng thu nhập về sản xuất nông nghiệp 54. 844. 616. 306 đồng đạt 93, 3% so với KH năm (58, 7 tỷ); Năm 2011 tình hình sản xuất CN-TTCN-XD-DVTM vẫn phát triển ổn định với tốc độ khá; Doanh số đạt từ sản xuất CN-TTCN-XD là 220 tỷ, từ dịch vụ và thương mại ước đạt 186 tỷ đồng.
Văn hóa - Giáo dục
Trên địa bàn xã Tương Giang hiện có 05 Đình làng, 05 Chùa, là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân. Đại đa số các Đình, Chùa đều đã được xếp hạng di tích lịch sử. Trong đó cấp Quốc gia 04 (Chùa Tiêu, Đình Hồi Quan, Đình Tiêu Long, Nhà thờ Họ Nguyễn ở Tiêu Thượng); cấp tỉnh 04 (Đình Tiêu Thượng, Chùa Tạ Xá, Đình Hưng Phúc, Đình Tiêu Sơn). Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” luôn được triển khai sâu rộng đến các tầng lớp nhân dân và thường đạt kết quả vững chắc, hàng năm thường đạt từ 3 đến 4 làng văn hoá. Về sự nghiệp giáo dục trên địa bàn luôn được quan tâm và khá phát triển, thường được đánh giá nằm trong tốp dẫn đầu của Thị xã Từ Sơn. Qua đó địa phương 4 đến 5 năm trở lại đây được UBND tỉnh công nhận đơn vị có phong trào giáo dục toàn diện, 04/04 trường đều Đạt chuẩn Quốc gia. Y tế luôn giữ vững 10 chuẩn Quốc gia về y tế xã..
Thông tin về Xã Tam Sơn (cũ - trước sáp nhập):
Tam Sơn trước đây là một xã của thị xã Từ Sơn. Ngày 12 tháng 1 năm 2021, theo Nghị quyết 1191/NQ-UBTVQH14, phường Tam Sơn được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích và nhân khẩu của xã Tam Sơn. Ngày 1 tháng 11 năm 2021, thành phố từ sơn được thành lập, phường Tam Sơn thuộc thành phố Từ Sơn như hiện nay.
Diện tích 8,45 km2
Dân số 2020: 16. 279 người
Mật độ: 1. 927 người/km².
Vị trí địa lý xã Tam Sơn cũ.
Xã Tam Sơn nằm ở phía Đông Bắc thị xã Từ Sơn, phía Đông giáp với xã Tương Giang, phía tây giáp phường Đồng Kỵ, phía Nam giáp phường Đồng Nguyên, Phía Bắc giáp với xã Phú Lâm, huyện Tiên Du. Xã có 04 thôn gồm thôn Thọ Trai, Dương Sơn, Tam Sơn và Phúc Tinh. Trên địa bàn xã có 07 Trường với 05 cấp học: Mầm non, Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông và Cao đẳng. Trong đó có 06 trường đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 1, có 01 Trạm y tế luôn bảo đảm chăm sóc khám chữa bệnh cho nhân dân, trạm đã đạt 10 chuẩn Quốc gia về y tế cơ sở từ năm 2004.
Phát triển kinh tế
Trong thời kỳ đổi mới hiện nay TTCN như ngành nghề đồ gỗ mỹ nghệ phát triển đa dạng trên khắp cả 4 thôn tạo công ăn việc làm, thu hút hàng nghìn lao động ngoài địa phương đến làm thuê, tăng thu nhập cho kinh tế hộ gia đình, nâng cao đời sống trong nhân dân.
Tam Sơn là một xã có cơ cấu kinh tế: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp - thương mại, dịch vụ - nông nghiệp. Trong đó, đồ gỗ mỹ nghệ là nghề chủ đạo, thu hút trên 50% lao động và đóng góp gần 50 % tổng thu nhập toàn xã. Trong tương lai, đến năm 2020 Tam Sơn sẽ trở thành một phường công nghiệp - đồ gỗ mỹ nghệ - giáo dục, y tế - thương mại, dịch vụ trung tâm cửa ngõ phía bắc của thị xã Từ Sơn.
Lịch sử
Tam Sơn là xã có truyền thống văn hiến và cách mạng, nơi có đủ Tam khôi: Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa, là nơi sinh ra đồng chí Ngô Gia Tự nhà lãnh đạo tiền bối một trong những người có công sáng lập Đông Dương Cộng sản Đảng (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam). Tam Sơn đã được nhà nước phong tặng đơn vị anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân trong thời kỳ chống Pháp vào ngày 08/11/2000 cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Quê hương Tam Sơn còn là nơi khởi sướng phát động phong trào nghìn việc tốt của cả nước từ ngày 24/3/1963.
Làng khoa bảng Tam Sơn
Làng Tam Sơn xã Tam Sơn huyện Từ Sơn tỉnh Bắc Ninh, xưa là làng (xã) Tam Sơn tổng Tam Sơn huyện Đông Ngàn phủ Từ Sơn xứ Kinh Bắc. Làng Tam Sơn với 17 người đỗ đại khoa từ Phó bảng đến Trạng nguyên trong các kỳ thi nho học, là làng khoa bảng lớn thứ 4 ở Việt Nam thời xưa, chỉ đứng sau các làng Mộ Trạch (Hải Dương), Kim Đôi (Bắc Ninh) và Đông Ngạc (Hà Nội).
Danh sách các tiến sĩ và phó bảng tiến sĩ nho học làng Tam Sơn
Nguyễn Quan Quang, Trạng nguyên năm 1246
Ngô Luân, Tam giáp Đồng tiến sĩ năm 1475
Nguyễn Úc, Tam giáp Đồng tiến sĩ năm 1487
Ngô Thẩm, Bảng nhãn năm 1493
Nguyễn Khiết Tú, Nhị giáp tiến sĩ (Hoàng giáp) năm 1496
Nguyễn Hy Tái, Nhị giáp tiến sĩ (Hoàng giáp) năm 1511
Nguyễn Tự Cường, Nhị giáp tiến sĩ (Hoàng giáp) năm 1514
Ngô Miễn Thiệu, Trạng nguyên năm 1518
Nguyễn Hòa Trung, Tam giáp Đồng tiến sĩ năm 1518
Nguyễn Tảo, Tam giáp Đồng tiến sĩ năm 1518
Ngô Diễn, Tam giáp Đồng tiến sĩ năm 1550
Ngô Dịch, Tam giáp Đồng tiến sĩ năm 1556
Ngô Sách Thí, Tam giáp Đồng tiến sĩ năm 1559
Ngô Sách Dụ, Tam giáp Đồng tiến sĩ năm 1664
Ngô Sách Tuân, Tam giáp Đồng tiến sĩ năm 1676
Ngô Sách Tố, Thám hoa năm 1721
Nguyễn Thiện Kế, Phó bảng năm 1898
Phường / Xã / Thị trấn cùng tên Tam Sơn:

• Xã Tam Sơn - Huyện Anh Sơn - Tỉnh Nghệ An
• Xã Tam Sơn - Huyện Cẩm Khê - Tỉnh Phú Thọ
• Xã Tam Sơn - Huyện Núi Thành - Tỉnh Quảng Nam
• Thị trấn Tam Sơn - Huyện Sông Lô - Tỉnh Vĩnh Phúc
• Thị trấn Tam Sơn - Huyện Quản Bạ - Tỉnh Hà Giang