Phường Xuân Phương, Thành phố Hà Nội sau sáp nhập

Phường Xuân Phương thành lập theo nghị quyết Số: 1656/NQ-UBTVQH15; Ngày: 16/06/2025
Thông tin cơ bản:

• Mã số: 00622
• Trung tâm hành chính: Số 28 đường Foresa 4B, KĐT Xuân Phương, phường Xuân Phương
• Diện tích: 10.81 km²
• Dân số: 104,947 người
• Mật độ dân số: 9,540 người/km²
• Sáp nhập từ: Phường Phương Canh, Phường Xuân Phương, Phường Đại Mỗ, Phường Tây Mỗ, Xã Vân Canh, Phường Minh Khai (quận Bắc Từ Liêm) (phần còn lại sau khi sáp nhập vào phường Tây Tựu, Phường Đông Ngạc, Phường Thượng Cát), Phường Phúc Diễn (phần còn lại sau khi sáp nhập vào phường Phú Diễn)

Thông tin về Phường Phương Canh (cũ - trước sáp nhập):
Phương Canh là 1 phường của quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội, nước Việt Nam.
- Tổng diện tích theo k2 là: 260,76 ha
- Tổng số dân: 20.243 người (2013)
Phường Phương Canh được thành lập ngày 27 tháng 12 năm 2013 trên cơ sở chia xã Xuân Phương cũ thành 2 phường: Xuân Phương và Phương Canh.
Vị trí địa lý
- Phía bắc giáp các phường Tây Tựu, Phúc Diễn và phường Minh Khai của quận Bắc Từ Liêm
- Phía nam giáp phường Xuân Phương
- Phía Đông là phường Xuân Phương
- Phía tây là các xã Vân Canh, Di Trạch thuộc huyện Hoài Đức.
Di tích lịch sử
Hai thôn (tương ứng với 2 làng) của Phương Canh đều có các di tích lịch sử là đình và chùa được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Đây là những công trình có nhiều giá trị văn hóa và kiến trúc.
Lễ hội truyền thống
Lễ hội làng Tu Hoàng diễn ra vào ngày 9 và 10 tháng 2 (âm lịch) hàng năm. Chính hội vào mùng 10 tháng 2.
Làng Hòe Thị tổ chức lễ hội truyền thống vào các ngày 11,12 và 13 tháng 2 (âm lịch) hàng năm.
Thông tin về Phường Xuân Phương (cũ - trước sáp nhập):
Xuân Phương là 1 phường của quận Nam Từ Liêm, Hà Nội. Phường được thành lập ngày 27 tháng 12 năm 2013 trên cơ sở chia xã Xuân Phương cũ thành hai phường: Xuân Phương và Phương Canh.
Vị trí địa lý
- Phía bắc giáp phường Phương Canh và Phúc Diễn
- Phía nam giáp phường Tây Mỗ
- Phía đông là 2 phường Cầu Diễn và Mỹ Đình 1 (bên kia sông Nhuệ)
- Phía tây là xã Vân Canh, thuộc huyện Hoài Đức.
Di tích lịch sử, văn hóa
Hai thôn (tương ứng với 2 làng) của Xuân Phương đều có các di tích lịch sử là đình và chùa được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Đây là những công trình có nhiều giá trị văn hóa và kiến trúc.
Nhà thờ Ngọc Mạch là nơi tổ chức lễ và các hoạt động văn hóa Thiên chúa giáo của người theo đạo trong làng và khu vực lân cận.
Lễ hội truyền thống
Lễ hội làng Ngọc Mạch diễn ra vào ngày 9&10 tháng 2 (âm lịch) hàng năm. Chính hội vào mùng 10/2
Làng Thị Cấm tổ chức lễ hội truyền thống vào các ngày 11,12 và 13 tháng 2 hàng năm.
Đó là những lễ hội còn giữ được nhiều hoạt động văn hóa cổ truyền đặc sắc: Hội thổi cơm thi (mùng 8 tháng giêng) tại thôn Thị Cấm, thi đấu cờ người tại làng Ngọc Mạch.
Phường / Xã / Thị trấn cùng tên Xuân Phương:

• Xã Xuân Phương - Huyện Xuân Trường - Tỉnh Nam Định
• Xã Xuân Phương - Thị xã Sông Cầu - Tỉnh Phú Yên
• Xã Xuân Phương - Huyện Phú Bình - Tỉnh Thái Nguyên

Thông tin về Phường Đại Mỗ (cũ - trước sáp nhập):
Đại Mỗ là 1 phường của quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội, nước Việt Nam.
- Tổng diện tích theo k2 là: 498,19 ha
- Tổng số dân: 26.741 người (2013)
- Mật độ dân số đạt 5368 người/km².
Phường Đại Mỗ được thành lập ngày 27 tháng 12 năm 2013 trên cơ sở giữ nguyên trạng địa giới xã Đại Mỗ.
Thông tin về Phường Tây Mỗ (cũ - trước sáp nhập):
Tây Mỗ là một làng cổ và cũng là tên xã Tây Mỗ nay là 1 phường của quận Nam Từ Liêm, Hà Nội. Vào năm 2013, phường có
- Tổng diện tích theo k2 là: 604,53 ha
- Tổng số dân: 22.557 nhân khẩu (2013)
Ngày 27 tháng 12 năm 2013, phường được thành lập trên cơ sở giữ nguyên trạng địa giới hành chính xã Tây Mỗ.
Phường Tây Mỗ gồm có bốn khu dân cư chính: Tây Mỗ, Miêu Nha, Phú Thứ và Nhuệ Giang.
Thông tin về Xã Vân Canh (cũ - trước sáp nhập):
Vân Canh là 1 xã của huyện Hoài Đức, Hà Nội, nước Việt Nam.
- Tổng diện tích theo k2 là: 4,49 km²
- Tổng số dân: 6.533 người (1999)
Xã Vân Canh gồm 3 thôn: Kim Hoàng, An Trai và Hậu Ái.
Là quê hương của dòng Tranh Kim Hoàng cùng với dòng tranh điệp Đông Hồ, dòng tranh Hàng Trống được xem là ba dòng tranh dân gian lâu đời ở Việt Nam.Tuy nhiên, dòng tranh Kim Hoàng ít nổi trội hơn do bị thất truyền.
Vị trí địa lý
Xã Vân Canh nằm ở phía Đông huyện Hoài Đức.
- Phía Bắc giáp với xã Di Trạch
- Phía Tây giáp với xã Lại Yên
- Phía Nam giáp với xã An Khánh
- Phía Đông giáp phường Tây Mỗ, Xuân Phương và Phương Canh quận Nam Từ Liêm
Phường / Xã / Thị trấn cùng tên Vân Canh:

• Thị trấn Vân Canh - Huyện Vân Canh - Tỉnh Bình Định

Thông tin về Phường Minh Khai (cũ - trước sáp nhập):
Minh Khai là 1 phường của quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội, nước Việt Nam.
- Tổng diện tích theo k2 là: 485,91 ha
- Tổng số dân: 36.709 người (2013)
- Mật độ dân số đạt 7555 người/km².
Phường Minh Khai được thành lập ngày 27 tháng 12 năm 2013 trên cơ sở giữ nguyên trạng địa giới xã Minh Khai.
Phường / Xã / Thị trấn cùng tên Minh Khai:

• Phường Minh Khai - Thành phố Hưng Yên - Tỉnh Hưng Yên
• Xã Minh Khai - Huyện Bình Gia - Tỉnh Lạng Sơn
• Xã Minh Khai - Huyện Hưng Hà - Tỉnh Thái Bình
• Xã Minh Khai - Huyện Vũ Thư - Tỉnh Thái Bình
• Phường Minh Khai - Quận Hồng Bàng - Thành phố Hải Phòng
• Xã Minh Khai - Huyện Thạch An - Tỉnh Cao Bằng
• Phường Minh Khai - Thành phố Hà Giang - Tỉnh Hà Giang
• Phường Minh Khai - Thành phố Phủ Lý - Tỉnh Hà Nam

Thông tin về Phường Đông Ngạc (cũ - trước sáp nhập):
Đông Ngạc (tên nôm là làng Vẽ hay Kẻ Vẽ, tên chữ là Đông Ngạc) trước đây là một xã nằm ở sát chân cầu Thăng Long (nay là 2 phường Đông Ngạc và Đức Thắng) cách trung tâm Hà Nội khoảng 10 km. Đông Ngạc được coi là một trong những làng cổ nhất của Hà Nội. Phường còn được gọi là "làng tiến sĩ" do có rất nhiều vị tiến sĩ Hán học và Tây học là người làng. Phường còn nổi tiếng về một số nghề thủ công truyền thống như chuyên sản xuất nem ("giò Chèm, nem Vẽ"), làm quang gánh, nặn nồi đất...

Di tích lịch sử

Đình Đông Ngạc
Phường nổi tiếng với đình làng Đông Ngạc, một ngôi đình có quy mô to lớn, nhiều hạng mục với các thành phần kiến trúc cổ kính và chuẩn mực đã tồn tại từ thế kỷ 17. Đình được xây dựng trên một thế đất cao ráo, đắc địa ở phía Bắc làng, sát với đê sông Hồng. Tương truyền, thời xưa đình vốn là một toà miếu cổ có từ thời Đường vào thế kỷ 7. Năm 1635, dân làng đã xây lại và mở rộng thành đình để thờ thành hoàng làng. Đình thờ 3 vị thần tượng trưng cho cả Thiên - Địa - Nhân.
Thiên thần: Thần Độc Cước, do Phan Phu Tiên rước về từ Sầm Sơn, Thanh Hoá;
Nhân thần: Lê Khôi, cháu vua Lê Thái Tổ, là một tướng lĩnh làm đến chức Nhập nội tư mã, Thượng tướng quân, mất sau trận thắng thành Đồ Bàn. Thần được người làng là Đô đốc Đồng Xuyên Hầu rước về từ Nghệ An;
Địa thần: Bản thổ Thành hoàng. (trong các sắc phong còn giữ được đều ghi là "Bảo Vệ Chương Hòa đôn ngưng thổ địa hiển trưng chi thần"). Thần trừ tai chống hạn cầu cúng linh ứng. Kể từ khi có dân đến ở đến nay thì thần đã là Thành hoàng. Các triều đại đều có sắc phong, sự tích đã bị mai một, nay người dân không còn nhớ rõ nữa.
Ngoài ra Đình còn thờ tiến sĩ Phạm Quang Dung là người làng có công đứng ra trùng tu đình năm 1718 và Phạm Thọ Lý, người đã cung tiến đất làm đình lần đầu năm 1635. Trong đình hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật quý, có giá trị, như bia đá và bộ tranh sơn mài thời Lê.
Chùa làng
Phường có chùa Tư Khánh với phong cách nghệ thuật thế kỷ 18 - 19. Chùa có quả chuông đúc năm Diên Hựu thứ 2 (1315). Trong chùa hiện còn có tấm bia có niên đại Thịnh Đức ghi rõ công đức của vợ chồng Nguyễn Phúc Ninh, cúng gia tư điền sản để tu bổ, dựng lại chùa, và được dân làng tôn làm Hậu Phật.
Nhà cổ
Phường hiện còn trên 100 ngôi nhà cổ có thời gian xây dựng trên 100 năm, trong đó có nhiều ngôi nhà gỗ được đục chạm công phu. Nhà thờ Đỗ Thế Giai, một vị quan lớn thời Lê Trịnh là nơi còn giữ được khá nhiều những di vật có giá trị và cũng là ngôi nhà được chọn làm bối cảnh quay nhiều phim truyện, phim truyền hình.
Văn học nghệ thuật
Phường có 9 bài thơ dài để đọc lên lúc thưởng lụa và tiền cho các đào nương trong nghi lễ hát ca trù xưa đã được tổ chức vào dịp hội làng ngày 9 tháng 2 âm lịch hàng năm. Chín bài thơ này do Lê Đức Mao (1462 - 1529), một người hay chữ trong làng đã thay mặt các giáp soạn ra. Đây cũng là tư liệu chữ viết đầu tiên về ca trù trong kho tàng di sản Hán Nôm, và cũng là cứ liệu sớm nhất về thơ lục bát và song thất lục bát trong lịch sử văn học Việt Nam.

Con người

Phường Đông Ngạc đã là nơi xuất thân của 18 vị Tiến sĩ nho học (với 1 Thái học sinh, 1 Bảng nhãn, 2 Hoàng giáp và 14 Đồng tiến sĩ; gồm: Phan Phu Tiên-1429, Phạm Lân Định (Luân Định)-1514, Phạm Thọ Chỉ-1577, Phạm Hiển Danh-1646, Phạm Quang Trạch-1683, Phan Vinh Phúc-1685, Phạm Quang Hoàn-1694, Phạm Quang Dung-1706, Phạm Quang Ninh (Nguyên Ninh)-1731, Phan Lê Phiên-1757, Nguyễn Đình Thạc-1779, Hoàng Tế Mỹ-1826, Phạm Gia Chuyên-1831, Nguyễn Văn Tùng-1838, Nguyễn Hữu Tạo-1844, Phạm Quang Mãn-1849, Hoàng Tướng Hiệp-1865, Nguyễn Dự-1879), 2 Phó bảng nho học (Nguyễn Văn Hội-1849, Hoàng Tăng Bí-1910), 6 vị đỗ sĩ vọng (tức thi hội chỉ vào đến tam trường nhưng nổi tiếng là hiền tài nên cũng coi như tiến sĩ), 7 tiến sĩ thời Pháp, và thời nay đã có tới hơn 50 tiến sĩ.
Xưa phường Đông Ngạc có câu ngạn ngữ "Đất Kẻ Giàn, quan Kẻ Vẽ" để bày tỏ niềm tự hào có nhiều người thành đạt trong khoa bảng. Trong các dòng tộc ở đây, họ nào cũng có người đỗ đại khoa, ít nhất là một người. Nhiều họ như họ Phạm có 16 người. Gia đình Hoàng giáp Hoàng Tế Mỹ từ khi định cư ở Đông Ngạc có 3 đời nối tiếp nhau đỗ Tiến sĩ và 1 Phó bảng (Hoàng Nguyễn Thự, Hoàng Tế Mỹ, Hoàng Tướng Hiệp, Hoàng Tăng Bí); cũng như gia đình Bảng nhãn Phạm Quang Trạch có tới 7 người đỗ đại khoa (từ Tiến sỹ Phạm Luân Định, Hoàng giáp Phạm Thọ Chỉ đến Tiến sĩ Phạm Quang Ninh) trong khoảng 217 năm (1514-1731).
Đông Ngạc đã sản sinh ra nhiều danh nhân, đóng góp lớn nhiều mặt ở nhiều lĩnh vực và mọi thời kỳ lịch sử:
Thời phong kiến có Phan Phu Tiên, Đỗ Thế Giai, Lê Đức Mao, Phạm Quang Trạch, Phạm Quang Dung, Phan Lê Phiên, Hoàng Nguyễn Thự (chuyển cư đến từ Đông Bình huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh), Hoàng Tế Mỹ, Phạm Gia Chuyên, Nguyễn Hữu Tạo,...
Thời cận-hiện đại với Phan Văn Trường, Hoàng Tăng Bí... và ngày nay là Hoàng Minh Giám (cố Bộ trưởng Bộ Văn Hoá), bác sĩ Hoàng Tích Trý (cố Bộ trưởng Bộ Y tế), Hoàng Tích Mịnh và Hoàng Thủy Nguyên (hai chú cháu đều được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh lĩnh vực y - dược), Trung tướng GS-TS Phạm Gia Khánh (Giám đốc Học viện Quân y), GS-TS Phạm Gia Khải (Viện trưởng Viện Tim mạch), TS Phạm Gia Khiêm (phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam) và những chính khách, nhà khoa học khác.
Bên cạnh truyền thống khoa bảng, phường Đông Ngạc còn là một địa bàn quan trọng trong kháng chiến chống Pháp ở thủ đô Hà Nội, là cơ sở y tế cứu chữa thương binh trong trận chiến bảo vệ Hà Nội năm 1946, và đã nuôi giấu nhiều cán bộ kháng chiến trong những năm Pháp chiếm đóng. Năm 2004, Ðảng bộ và nhân dân phường Ðông Ngạc đã được Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Thông tin về Phường Thượng Cát (cũ - trước sáp nhập):
Thượng Cát là một đơn vị hành chính cấp phường thuộc quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội, nước Việt Nam. Phường này gồm hai thôn Đông Ba và Thượng Cát, từ thời xa xưa theo sử sách các cụ để lại trước đây là một bãi vàng đang được khai thác nhưng không hiểu lí do gì những người có quyền có chức lúc đấy lại không cho khai thác nữa và đã lấp lại.
Phường Thượng Cát được thành lập ngày 27 tháng 12 năm 2013 trên cơ sở toàn bộ 388,90 ha diện tích tự nhiên và 10.000 nhân khẩu của xã Thượng Cát.
Thông tin về Phường Phúc Diễn (cũ - trước sáp nhập):
Phúc Diễn là 1 phường của quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội, nước Việt Nam.
- Tổng diện tích theo k2 là: 217,03 ha
- Tổng số dân: 23.734 người (2013)
Phường Phúc Diễn được thành lập ngày 27 tháng 12 năm 2013 trên cơ sở một phần xã Phú Diễn và một phần thị trấn Cầu Diễn.