Xã Mường Lai, Tỉnh Lào Cai sau sáp nhập

Xã Mường Lai thành lập theo nghị quyết Số: 1673/NQ-UBTVQH15; Ngày: 16/06/2025
Thông tin cơ bản:

• Mã số: 04345
• Trung tâm hành chính: đang cập nhật
• Diện tích: 143.84 km²
• Dân số: 25,574 người
• Mật độ dân số: 177 người/km²
• Sáp nhập từ: Xã An Phú, Xã Vĩnh Lạc, Xã Minh Tiến, Xã Mường Lai

Thông tin về Xã An Phú (cũ - trước sáp nhập):
An Phú là một xã thuộc huyện Lục Yên, tỉnhYên Bái, Việt Nam.
Tổng diện tích đất tự nhiên: 42,66km2.
Tổng dân số: 4.719 người ( theo niêm giám 2013 Chi cục Thống kê huyện Lục Yên).

Lịch sử hình thành

Trước năm 1945, tên xã là xã Xuân Sinh. Địa bàn hồi đó bao gồm các xã Xuân Long, Phú Mỹ thuộc Tổng Ngọc Chấn, Châu Thu Vật, tỉnh Tuyên Quang. Sau cách mạng tháng 8/1945, xã Xuân Sinh đặt tên mới là xã An Lợi gồm 2 thôn là thôn An Khang và thôn Phú Vượng, thuộc huyện Yên Bình, tỉnh Tuyên Quang. Phía Bắc là xã Phú Mỹ, phía Nam là xã Ngọc Chấn, phía Đông là xã Xuân Long và phía Tây là phần cuối dãy núi Nậm Ngập giáp với xã Phan Thanh. Là miền đất mới nên còn rất nhiều tiềm năng tự nhiên chưa được phát huy cao, xã có nhiều làng, bản với những tên gọi tối cổ, gợi lên dáng dấp hoang sơ hoành tráng của miền quê núi rừng trùng điệp như: Khau Khánh, Khau Cuồng, Khau Xén, Khau Xum, Khau Vi, Nà Lại, Nà Dụ, Nà Hà, Lũng Mu, Lũng Thin, Lũng Đáy, Lũng Pảng; nhiều ngọn núi cao vòi vọi như: Pù Khau Ca, Pù Vai May, Pù Shung, Pù Xu Mạ. Những mạch nguồn khơi thủy nước trong như mắt mèo như: Bó Cao, Bó Ún, Bó Ân, Bó Kìm, Khuổi Tát Dân, Khuổi Tông Quyển, Khuổi Kéo. Một xã nằm trên địa hình cao sơn mà lại có cả bến bãi như cảng Tát Dân, cảng Phố Riềng, bến Ba Lầu, bến Xiểng thông vào hồ Thác Bà, ngày đêm tàu thuyền vào ra ăn hàng tấp nập.
Nhắc đến An Phú, không thể không nêu truyền thống văn hóa nổi bật là hát ví, hát cọi của dân tộc Nùng Phủ với giai điệu ví lâm li uyển chuyển, đằm thắm rất mực trữ tình, lịch thiệp trong các đám cưới, hội làng ngày xưa, cho tới nay vẫn lưu truyền trong giới trẻ.
Thực hiện việc xây dựng nhà máy thủy điện Thác Bà, ngày 28/1/1967, Bộ trưởng Bộ Nội vụ ra Quyết định số 21/NV sáp nhập xã An Phú vào huyện Lục Yên, trở thành xã phía Nam của huyện. Hiện nay, xã An Phú có 14 thôn theo tên gọi quen thuộc ngày xưa:
1- Thôn Khau Cuồng
2- Thôn Khau Xén
3- Thôn Nà Hà
4- Thôn Đồng Dân
5- Thôn Tổng Khuyển
6- Thôn Khau Vi
7- Thôn Nà Lại
8- Thôn Khau Ca
9- Thôn Làng Sóa
10- Thôn Nà Dụ
11- Thôn Lũng Đẩy
12- Thôn Cao Khánh
13- Thôn Mỏ Cao
14- Thôn Tân Lập
Đường từ thị trấn Yên Thế lên đến xã An Phú hầu hết là đường cứng đang được kiên cố hóa, đi qua các xã Liễu Đô, Vĩnh Lạc, Minh Tiến.
Phường / Xã / Thị trấn cùng tên An Phú:

• Thị trấn An Phú - Huyện An Phú - Tỉnh An Giang
• Xã An Phú - Huyện Tịnh Biên - Tỉnh An Giang
• Xã An Phú - Huyện Hớn Quản - Tỉnh Bình Phước
• Phường An Phú - Quận Ninh Kiều - Thành phố Cần Thơ
• Xã An Phú - Thành phố Pleiku - Tỉnh Gia Lai
• Phường An Phú - Thị xã An Khê - Tỉnh Gia Lai
• Phường An Phú - Quận Thủ Đức - Thành phố Hồ Chí Minh
• Xã An Phú - Thị xã Bình Long - Tỉnh Bình Phước
• Xã An Phú - Huyện Củ Chi - Thành phố Hồ Chí Minh
• Phường An Phú - Quận 2 - Thành phố Hồ Chí Minh

Thông tin về Xã Vĩnh Lạc (cũ - trước sáp nhập):
Xã Vĩnh Lạc là 1 xã của huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.

Diện tích - Dân số

Xã có tổng số diện tích theo km2 22,14 km²,
Tổng số dân vào năm 1999 là 4.217 người, mật độ dân số tương ứng 190 người/km².

Lịch sử hình thành

Thế kỷ XIX chưa xuất hiện địa danh Vĩnh Lạc và Lịch Hạ, mà có thể lúc đó là xã Lạc Thượng, hoặc xã Dự Chương. Theo sách Tỉnh Yên Bái - một thế kỷ, xuất bản năm 2000 - trang 95, thì xã Vĩnh Lạc nằm trong tổng Lịch Hạ, hình thành vào đầu thế kỷ XX. Theo bút lục châu vụ Lục yên, thì từ năm Thành Thái nguyên niên (1896) đã xuất hiện xã Lịch Hạ thuộc tổng Lịch Hạ.
Nằm trên đất Làng Mường cổ, ngôi làng đậm nét truyền thống “gạo trắng, nước trong”, âm hưởng giọng nói uyển chuyển, tinh tế, chuẩn mực tiếng Tày Lục Yên. Thời sơ sử, tên xã có thể là xã Làng Mường (nhưng chưa tìm đủ cứ liệu).
Xã Vĩnh Lạc ngày nay, phía Tây Bắc giáp với xã Liễu Đô, phía Tây Nam giáp với xã Minh Tiến, phía Đông giáp với xã Mường Lai và đất Tuyên Quang. Nằm trên lưu vực suối Bích Đà.
Địa hình
Tổng quan địa hình rất đặc biệt, giữa làng nổi lên nhiều núi đá độc lập như những hòn non bộ giữa cánh đồng lúa nước. Nhân dân đã thân quen với cái tên thôn bản như: Làng Mác, Làng Mường, Làng Tả, Pù Thạo, Nặm Kiêu, Nà Bó, Nà Bon, Nà Uẩn, Bến Muỗm, Roong Men, Búng Lấm ( người ta truyền rằng Búng Lấm là vết vó ngựa Thánh Gióng đuổi giặc Ân qua đây). Bến Muỗm, tồn nghi một thời là điểm thương mại”Trên bến dưới thuyền”. Rằng, dưới lòng đất Bên Muỗm có một phố cổ xây bằng gạch ngói của một thời xa xưa.
Tháng 8/1945, Đội Tuyên truyền giải phóng quân vào xã tuyên truyền cách mạng, lý trưởng ngả theo, chuyển giao chính quyền cho Việt Minh bãi bỏ xã Lịch Hạ, thành lập xã mới đặt tên là xã Nguyên Lợi.
Ngày 28/3/1949 sáp nhập 2 xã Nguyên Lợi và xã Thái Hòa (trước cách mạng là xã Dự Vi) thành xã Kiến Thiết. Giai đoạn từ 1950 đến trước CCRĐ - 1954 xã Kiến Thiết sáp nhập tiếp xã Yên Phú (một phần xã Minh Tiến) thành xã Vinh Quang. Sau năm 1954, đổi tên trở lại xã Kiến Thiết. Ngày 03/4/1965, đổi tên xã Kiến Thiết thãnh xã Vĩnh Lạc.
Hiện nay, xã Vĩnh Lạc có 11 thôn, làng:
1- Yên Phú
2- Làng Tả
3- Yên Thịnh
4- Làng Mường
5- Bó Luông
6-Bến Muỗm
7- Pù Thạo
8-Vĩnh Đông
9- Loong Xe
10-Bó Mạ
11-Làng Mác
Phường / Xã / Thị trấn cùng tên Vĩnh Lạc:

• Phường Vĩnh Lạc - Thành phố Rạch Giá - Tỉnh Kiên Giang

Thông tin về Xã Minh Tiến (cũ - trước sáp nhập):
Minh Tiến là 1 xã của huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái, nước Việt Nam.

Diện tích - dân số

Xã có tổng số diện tích theo km2 37,78 km²,
Tổng số dân vào năm 1999 là 4.759 người, mật độ dân số tương ứng 126 người/km².

Vị trí địa lý

Là xã cửa ngõ phía Đông Nam huyện Lục Yên, nằm trên trục đường Đông Hồ thông với xã Xuân Long, huyện Yên Bình (Yên Bái). Phía Bắc giáp với xã Vĩnh Lạc, phía Nam giáp với xã Xuân Long (Yên Bình), phía Đông giáp đất Tuyên Quang, phía Tây giáp với xã An Phú. Từ xưa đến nay, Minh Tiến giữ vị thế cửa ải con đường tiểu mạch thương mại của huyện thông với miền xuôi.

Lịch sử

Trước năm 1945, xã có tên gọi là Dự Vi, thuộc Tổng Lịch Hạ nằm ở phía Đông Nam xã Lịch Hạ. Dự Vi cổ bao gồm một phần đất của xã An Phú và xã Vĩnh Lạc sau này. Trong xã có những tên làng tối cổ, đậm nét hoang sơ còn lưu truyền đến ngày nay như: Khau Vai, Khau Dự, Khau Phá, Khau Nghiềm, Làng Quỵ, Làng Xáo, Nà Lại. Mỗi Khau là một vùng thung lũng năm tháng mù sương, thuộc nơi rừng thiêng, nước độc, âm u hung khí, đất đế vương của thú rừng dằn dữ và tiềm ẩn nhiều rủi ro khác, miền đất xã xôi hẻo lánh ấy cực kỳ hiểm trở, mà cũng chính là vùng chứa đựng nhiều tiềm năng thiên nhiên đa dạng. Con ngòi Bích Đà (ngòi Biệc) chảy dọc giữa xã chia thành 2 vùng Đông Tây cách biệt. Phía Đông làng mạc phóng khoáng, phía Tây hiểm trở, khó khăn. Ngòi Biệc sau khi hội nhập với các chi lưu khe suối bao gồm một lưu vực rộng lớn phía Đông huyện Lục Yên, đến đây mở rộng và sâu thẳm, trở thành điểm cảng thương mại của một thời xa xưa giao lưu hàng nông, lâm sản với chợ Ngọc ( huyện Yên Bình). Ngày nay trở thành bến cảng phía Tây hồ Thác Bà.
Sau năm 1945, đặt tên mới là xã Thái Hòa nằm ở phía Nam xã Nguyên Lợi; ngày 28/3/1949, sáp nhập 2 xã Thái Hòa và Nguyên Lợi thành xã Kiến Thiết. Sau cải cách ruộng đất năm 1954, tách phần đất phía Nam xã Kiến Thiết thành lập xã Minh Tiến. Ngày 2/3/1973 sáp nhập thôn Khau Phá và thôn Khau Nghiềm của xã Phú Mỹ vào xã Minh Tiến. Như vậy, xã Minh Tiến có 7 Làng, Khau là: Làng Quỵ, Khau Xén, Khau Khánh, Khau Dự, Khau Vai, Khau Phá, Khau Nghiềm.
Hiện nay, xã Minh Tiến có 14 thôn bản:
1- Thôn Làng Mang
2- Thôn Khuôn Chủ
3- Thôn Khuôn Pục
4- Thôn Làng Quỵ
5- Thôn Tông Táng
6- Thôn Khau Sảo
7- Thôn Làng Trạng
8- Thôn Khau Dự
9- Thôn Khau Phá
10- Thôn Làng Ven
11- Thôn Làng Chang
12- Thôn Khe Vai
13- Thôn Khau Nghiềm
14- Thôn Sắc Phất.
Đường từ thị trấn huyện lỵ Lục Yên đến xã đi qua các xã Liễu Đô, Vĩnh Lạc.
Phường / Xã / Thị trấn cùng tên Minh Tiến:

• Xã Minh Tiến - Huyện Phù Cừ - Tỉnh Hưng Yên
• Xã Minh Tiến - Huyện Hữu Lũng - Tỉnh Lạng Sơn
• Xã Minh Tiến - Huyện Đoan Hùng - Tỉnh Phú Thọ
• Xã Minh Tiến - Huyện Ngọc Lặc - Tỉnh Thanh Hóa
• Xã Minh Tiến - Huyện Đại Từ - Tỉnh Thái Nguyên

Thông tin về Xã Mường Lai (cũ - trước sáp nhập):
Mường Lai Là xã phía Đông của huyện Lục Yên,

Diện tích - Dân số

Xã có tổng diện tích đất tự nhiên: 41,31km2,
Tổng dân số: 6.802 người;
Vị trí địa lý
Phía Bắc giáp với xã Đồng Yên ( Hà Giang), phía Nam giáp với xã Vĩnh Lạc, phía Đông giáp thôn Ngòi Nắc ( Tuyên Quang), phía Tây giáp với xã Minh Xuân và Liễu Đô.

Lịch sử hình thành

Trước năm 1945, có 2 xã là xã Cổ Văn và xã Từ Hiếu, thuộc Tổng Lịch Hạ; xã Từ Hiếu có 69 hộ chia thành 3 xóm là xóm Bó, xóm Nà Chao và xóm Khuôn Thếp. Xã Cổ Văn có 97 hộ, chia thành 4 xóm là xóm Phạ, xóm Bưa, xóm Thợ và xóm Vân. Xã Từ Hiếu ngày xưa có ngôi đình Nà Bái nhân dân lập lên để thờ hai thủ lĩnh tên là Hoàng Liên và Ma Nha, dưới thời Trần Nhật Duật, có công chỉ huy dân binh chống giặc ngoại xâm phương Bắc. Đồng thời, trong xã còn nhiều ngôi đình khác như đình Nà Ngàm, đình thôn Phạ đều thờ Thành Hoàng. Nhân dân Mường Lai có truyền thống hát Then, Shi lượn, hát ví, hát cọi rất đặc sắc, điển hình là sáo trúc, tính tẩu.
Xã Cổ Văn và xã Từ Hiếu là một trong hai cơ sở cách mạng tỉnh Yên Bái (cơ sở thứ nhất là chiến khu Vần, huyện Trấn Yên). Cuối tháng 4/1945, Đoàn cán bộ tuyên truyền giải phóng quân do đội Anh ( Lê Văn Hưu) và đội Hà (Nông Văn Hoắc) chỉ huy, từ Hàm Yên, Tuyên Quang bất ngờ đến xã Cổ Văn vào nhà lý trưởng Nghiêm Văn Tuân tuyên truyền chính sách Mặt trận Việt Minh, thành lập khu căn cứ cách mạng đặt tên là “Khu Lê Lợi” (trực thuộc khu giải phóng Tuyên Thái Hà); các ông Nghiêm Văn Tuân, lý trưởng xã Cổ Văn và ông Hoàng Văn Lợi, lý trưởng xã Từ Hiếu ngả theo Việt Minh, nộp ấn tín, bàn giao chính quyền cho cách mạng. Ngày 14/6/1945 cách mạng thành công ở Mường Lai, ban lãnh đạo Việt Minh thành lập Ủy ban cách mạng lâm thời, các đoàn thể Việt Minh, thành lập đơn vị tự vệ chiến đấu, đơn vị dân quân nhằm bảo vệ khu căn cứ và tuyên truyền chính sách Việt Minh đến các xã lân cận. Từ Mường Lai, cao trào cách mạng lân rộng khắp huyện. Đến tháng 8/1945 cách mạng toàn thắng, Khu căn cứ cách mạng Lê Lợi ( Mường Lai) giữ được an toàn tuyệt đối.
Sau cách mạng, Việt Minh đổi tên xã Cổ Văn thành xã Xuân Trường, xã Từ Hiếu thành xã Quốc Tuấn.
Ngày 28/3/1949 sát nhập 2 xã Xuân Trường và Quốc Tuấn thành một, đặt tên là xã Lê Lợi, có 422 hộ và 2661 nhân khẩu, xã vẫn giữ nguyên tên gọi và vị trí địa bàn các thôn như: Bưa, Phạ, Bó, Vân, Thợ và Nà Chao và các địa danh truyền thống lưu truyền trong đời sống nhân dân như: Nà Ngàm, Nà Quành, Roong Đeng, Roong Loỏng, Pác Nhàn...
Ngày 03/4/1965 đổi tên thành xã Mường Lai. Trong hợp tác hóa nông nghiệp, ngày đầu toàn xã thành lập 6 HTX. Cuối thập kỷ 70 của Thế kỷ 20, Mường Lai thành lập HTX hợp nhất qui mô toàn xã.
Năm 2000, xã Mường Lai kiện toàn lại đơn vị thôn bản, chia thành 20 thôn, gồm: Nà Chao, Từ Hiếu, Nà Khoang, Nà Bó, Nà Chèn, Nà Quành, Khau Quảng, Roong Loỏng, Nà Thợ, Nà Bái, Bản Cạu, Roong Đeng, Nà Vân, Tặng An, Nà Va, Nà Chùa, Nà Cáy, Nà Ngàm, Thâm Bưa, Khuôn Thếp, Nà Nhàn, Nà Nhàn 2.
Nơi thành lập đội du kích Cổ Văn được công nhận là di tích lịch sử cách mạng cấp tỉnh theo quyết định số 701/2004/QĐ – UB ngày 28/12/2004 của UBND tỉnh Yên Bái. Xã Mường Lai được Đảng và Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.