Xã Khánh Hòa, Tỉnh Lào Cai sau sáp nhập

Xã Khánh Hòa thành lập theo nghị quyết Số: 1673/NQ-UBTVQH15; Ngày: 16/06/2025
Thông tin cơ bản:

• Mã số: 04342
• Trung tâm hành chính: đang cập nhật
• Diện tích: 149.77 km²
• Dân số: 17,589 người
• Mật độ dân số: 117 người/km²
• Sáp nhập từ: Xã Tô Mậu, Xã An Lạc, Xã Động Quan, Xã Khánh Hòa

Thông tin về Xã Tô Mậu (cũ - trước sáp nhập):
Tô Mậu là một xã thuộc huyện  Lục Yên,  tỉnh Yên Bái, Việt Nam.

Diện tich - Dân số

Xã có tổng số diện tích theo km2 20,95 km²,
Tổng số dân vào năm 1999 là 2.504 người, mật độ dân số tương ứng 120 người/km².

Lịch sử hình thành

Đầu thế kỷ XIX chưa xuất hiện xã Tô Mậu. Bút lục lưu trữ châu vụ Lục Yên ghi rằng năm Thành Thái nguyên niên (1896) xã Tô Mậu thuộc tổng Trúc Lâu, nằm ở hữu ngạn sông Chảy.
Vị trí địa lý
Ngày nay, xã Tô Mậu, phía Bắc giáp với xã Minh Chuẩn, phía Nam giáp với xã Động Quan, phía Đông giáp với xã Tân Lĩnh, phía Tây Bắc giáp với xã Khánh Hòa và An Lạc. Dãy núi Thắm cắt ngang xã Tô mậu thành 2 vùng, vùng phía Tây có cánh đồng cổ Làng Mường, phía Đông có cánh đồng Làng Thắm.
Xã có con ngòi Tô Trà chảy qua giữa Làng Mường rồi hướng lên phía Bắc đổ vào sông Chảy, mang lại nhiều lợi ích cho xã.
Trước thập kỷ 50/Tk20 lượng nước con ngòi rất lớn, thuyền mảng xuôi ngược thông suốt. Chân phía Đông đèo Thắm có dòng suối Thủy Tiên, các cụ thời xưa dựng một ngôi miếu gọi là Miếu Tiên (đã được công nhận là di tích văn hóa cấp tỉnh). Tại thôn Làng Mường có đền vọng Hùng Vương, cầu vào rằm tháng Giêng và tháng Bảy. Đây là một trong 3 ngôi đền thờ vọng Vua Hùng phát hiện tại Lục Yên, hai ngôi khác là đình vọng Nhà Lê tại thôn Nà Mực, xã Yên Thắng và ngôi đình Bản Chỏi thờ Nhà Lê ở xã Lâm Thượng.
Sau năm 1945, Việt Minh đặt tên mới là xã Hoàng Thịnh (chưa rõ lý do), năm 1949 đổi thành xã Tự Do. Sau CCRĐ năm 1954 xã Tự Do chia thành 3 xã là: Trung Thành, Quyết Tâm và phần địa bàn xã Tô Mậu cũ thành xã Thành Công (nhưng có một xóm là xóm Tô Mậu lại thuộc xã Quyết Thắng ở tả ngạn sông Chảy)
Ngày 03/4/1965, đổi tên từ xã Thành Công thành xã Tô Mậu (khôi phục tên cũ năm Thành Thái nguyên niên). Ngày 28/1/1967 nhập xóm Tô Mậu, thuộc xã Quyết Thắng (giải thể) vào xã Tô Mậu.
Xã Tô Mậu có bến đò Thắm, rất cổ, vừa chở khách quá giang, vừa là bến thương mại nông, lâm sản của các xã phía Tây Bắc huyện. Từ ngày huyện lỵ Lục Yên chuyển vào xã Yên Thắng, sự tham gia giao thông ngày càng tăng, bến phà Thắm không thể đáp ứng nhu cầu, cuối năm 1988 khởi công xây dựng cây cầu cứng Tô Mậu tại ngay bến phà Thắm, sau 4 năm thi công, ngày 01.1/1992 cầu Tô Mậu hoàn thành nối liền các xã miền Tây với các xã miền Đông và thông suốt giao thông từ tỉnh xuống huyện và các tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang.
Hiện nay xã Tô Mậu có 3 bản, 9 xóm là:
1- Bản Mường
2- Bản Thắm
3- Bản Chang
4- Xóm Lợi Hà
5- Xóm Hin Lặp
6- Xóm Soi Cậu
7- Xóm Gốc Diễn
8- Xóm Cửa Ngòi
9- Xóm Nà Hỏa
10- Xóm Nà Pan
11- Xóm Nà Hốc
12- Xóm Nà Ó.

Thông tin về Xã An Lạc (cũ - trước sáp nhập):
An Lạc là một xã thuộc huyện Lục Yên, tỉnhYên Bái, Việt Nam.
Xã có tổng số diện tích theo km2 40,04 km², tổng số dân vào năm 1999 là 2.089 người, mật độ dân số tương ứng 52 người/km².
Trước cách mạng tháng 8/1945 tên xã là Lâm Vân, thuộc Tổng Lương Sơn, là xã cực Tây huyện Lục Yên.
Vị trí địa lý
Phía Bắc giáp với xã Việt Tiến (Bảo Yên, tỉnh Lào Cai), phía Nam giáp với xã Khánh Hòa và xã Tô Mậu, phía Đông là sông Chảy, phía Tây dựa vào dãy núi Con Voi, nằm dọc quốc lộ 70.
Xã An Lạc là nơi địa đầu con sông Chảy từ địa phận Lào Cai đổ vào đất Lục Yên qua eo Hàm Rồng (huyền thoại nói rằng eo sông Hàm Rồng tựa hồ như miệng con khổng long nuốt vào bụng dòng chảy sông trôi, về đến đất An Lạc mới nhả ra phân bổ thành hàng  trăm, hàng nghìn khe suối lớn nhỏ tưới cho khắp cánh đồng và nước sinh hoạt cho nhân dân, bởi thế thần Ham Rồng rất linh thiêng)
Sau năm 1945, xã đặt tên mới gọi là xã An Lạc. Ngày 28/3/1949, Ủy ban Kháng chiến Hành chính Liên khu X ra quyết định sáp nhập xã An Lạc vào xã Hoàng Thịnh (xã Khánh Hòa ngày nay) thành một xã mới gọi là xã Tự Do.
Sau cải cách ruộng đất năm 1954 tách từ xã Tự Do thành lập xã Quyết Tâm.
Ngày 03/4/1965, Bộ trưởng Bộ Nội vụ ra quyết định đổi tên từ xã Quyết Tâm hoàn về xã An Lạc.
Hiện nay, xã An Lạc chia thành 7 thôn bản:
1- Thôn Làng Đũng
2- Thôn Làng Hốc
3- Thôn Làng Chà Trong
4- Thôn Làng Chà Ngoài
5- Thôn Làng Hàm Rồng
6- Thôn Khe Điểu
7- Thôn Lâm Sinh
Đường từ thị trấn Yên Thế đến xã An Lạc phải qua các xã Tân Lĩnh, Tô Mậu, Khánh Hòa và ngược quốc lộ 70 hướng Lào Cai.
Phường / Xã / Thị trấn cùng tên An Lạc:

• Xã An Lạc - Thị xã Chí Linh - Tỉnh Hải Dương
• Xã An Lạc - Huyện Lạc Thủy - Tỉnh Hòa Bình
• Xã An Lạc - Huyện Sơn Động - Tỉnh Bắc Giang
• Phường An Lạc - Quận Ninh Kiều - Thành phố Cần Thơ
• Xã An Lạc - Huyện Hạ Lang - Tỉnh Cao Bằng
• Phường An Lạc - Thị xã Buôn Hồ - Tỉnh Đắk Lắk
• Phường An Lạc - Thị xã Hồng Ngự - Tỉnh Đồng Tháp
• Phường An Lạc - Huyện Hồng Ngự - Tỉnh Đồng Tháp
• Phường An Lạc - Quận Bình Tân - Thành phố Hồ Chí Minh

Thông tin về Xã Động Quan (cũ - trước sáp nhập):
Động Quan là 1 xã của huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái, nước Việt Nam.
Xã Động Quan có tổng số diện tích theo km2 33,25 km², tổng số dân vào năm 1999 là 4.945 người, mật độ dân số tương ứng 149 người/km².

Vị trí địa lý

Quốc lộ 70 chạy qua địa bàn xã. Phía Bắc giáp với xã Khánh Hòa, phía Nam giáp với xã Phúc Lợi, phía Tây giáp với xã Trúc Lâu và dựa vào dãy núi Con Voi, phía Đông giáp với xã Tô Mậu và sông Chảy.
Cư dân lâu đời tại đây là đồng bào Dao và Tày; sâu này du nhập thêm đồng bào Kinh và một số dân tộc khác.

Lịch sử

Niên đại Cảnh Hưng (1740 - 1786), xã Động Quan đã có tên trong Dư địa chí, xã có nhiều làng bản cổ như: Làng Tại, làng Dầu, làng Đồng Sát, làng Lính Hin, làng Cò, khe Lác, khe Đươn, khe Kè, khe Có, khe Già, khe Chạm, khe Chay, khe Nàng, làng Tốc, Thâm Lương, Thâm Thiên, Pù Khau Mộ. Thông qua các địa danh trên gợi lên một địa phương có không gian rất kỳ thú, vừa sâu thẳm, kín đáo, vừa xa xăm. Con ngòi Đương khởi nguyên từ dãy núi Con Voi, lưu lượng nước lớn, độ dốc cao nên hung dữ, mạch nước chảy giữa làng, rất thuận tiện cho tưới tiêu và lưu thông hàng hóa nông lâm thổ sản hội về bến đò Cai Tuyết, thôn Nà Trú để vào huyện lỵ Lục Yên (cũ).
Sau năm 1945, tên xã là xã Long Minh; năm 1949 sáp nhập vào xã Tân An (Trúc Lâu bây giờ) thành xã Hùng Vương; năm 1954 tách từ xã Hùng Vương lập thành xã Hồng Quang; tháng 9/1978 đổi thành xã Động Quan.
Cũng như nhiều xã bên sườn núi Con Voi, Động Quan ít cánh đồng rộng lớn, chủ yếu ruộng bậc thang hoặc trầm thụt dọc các thung lũng, bờ suối, bờ khe; tuy nhiên, do có mạng lưới khe, suối phân bố đều nên chủ động tưới tiêu. Đồng bào thông thạo trồng lúa nước, lúa nương và các loại cây có củ khác. Động Quan là quê hương đặc sản củ khoai môn. Gần đây, nghề trồng rừng, trồng chè đang trở thành tập quán canh tác mới của đồng bào người Dao, Tày, Kinh nơi đây. Tại thôn Nà Trú có mỏ than trữ lượng lớn, thập kỷ 80/TK 20 tỉnh Yên Bái đã tiến hành khai thác nhưng là than non nên dừng lại.
Vào thập kỷ 60/TK20 Lâm trường Lục Yên được thành lập, thu hút một bộ phận lao động vào làm việc, góp phần tích cực vào chủ trương định cư, định canh và xóa đói giảm nghèo cho đồng bào. Mặt khác, trồng rừng phòng hộ và rừng kinh doanh cũng là định hướng tích cực trong chiến lược chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại địa phương.
Trong thời kỳ hợp tác xaxnoong nghiệp, xã chia thành 6 HTX là: HTX Tiền Phong, HTX thôn Hợp, HTX Đoàn Kết, HTX Sát Trà, HTX Tam Cường, HTX Thuận Hòa.
Hiện nay Động Quan chia thành 16 thôn gồm:
1- Thôn Khe Đươn (thôn 7) gồm có: Khe Đươn, Thâm Trụ, Thác Chun, Đồng Phần, đây là thôn trung tâm xã Động Quan.
2- Thôn Đồng cò (thôn 1) gồm Đồng Cò, Khe Chạm, Nà Cờ, Khe Khoang, Khe Pẹng, Vằng Thìa, Phai Nà.
3- Thôn Khe Nàng (thôn 2)
4- Thôn Thâm Lương (thôn 3)
5- Thôn Khe Chay (thôn 4)
6- Thôn Khe Lác (thôn 5)
7- Thôn Đồng Sát (thôn 6)
8- Thôn Nà Hốc (thôn 8)
9- Thôn Đồng Rèn (thôn 9)
10- Thôn Khe Dầu (thôn 10)
11- Thôn Nà Trú (thôn 11)
12- Thôn Làng Tại (thôn 12)
13- Thôn Làng Nong (thôn 13)
14- Thôn Làng Tăm (thôn 14)
15- Thôn Làng Thêm (thôn 15)
16- Thôn Hồng Quang (thôn 16) gồm các bản làng: Hồng Quang, Tát Quang; đây là khu hoạt động thương mại khá sầm uất của xã Động Quan nằm trên trung lộ cung đường Hà Nội - Yên Bái - Lào Cai.
Xã Động Quan cách trung tâm huyện lỵ Lục Yên 26km, đi qua các xã Tân Lĩnh, Tô Mậu, Khánh Hòa.
Thông tin về Xã Khánh Hòa (cũ - trước sáp nhập):
Khánh Hòa là 1 xã của huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái, nước Việt Nam.
Xã có tổng số diện tích theo km2 55,7 km², tổng số dân vào năm 1999 là 2.391 người, mật độ dân số tương ứng 43 người/km².

Vị trí địa lý

Nằm trên quốc lộ 70, vị trí ngã ba đường vào thị trấn huyện lỵ Lục Yên. Phía Bắc giáp với xã An Lạc, phía Nam giáp với xã Động Quan, phía Đông giáp với xã Tô Mậu, phía Tây dựa vào sườn đông dãy núi con Voi.
Là quần cư của các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Kinh và nhiều dân tộc khác.

Lịch sử hình thành

Năm Thành Thái nguyên tiêu (1896) xã có tên là Tô Trà (nơi nhiều đèo dốc, khí hậu mát mẻ) thuộc Tổng Trúc Lâu, gồm phần đất xã Khánh Hòa và một phần xã An Lạc và Tô Mậu ngày nay.
Địa hình
Đặc điểm địa hình nổi bật là vùng đồi núi chia cắt liên tiếp, có con suối Tô Trà phát nguyên từ dãy núi Con Voi chảy qua giữa làng đổ vào xã Tô Mậu.
Xã Tô Trà trước đây không có những cánh đồng thâm canh lớn, nguyên là những ruộng bậc thang, ven rừng, ven suối nhưng chủ động tưới tiêu cho nhiều vụ canh tác.
Người dân còn lưu truyền nét văn hóa cổ, đặc sắc. Hình ảnh thật đơn sơ mà thú vị, đó là những cây cọn (guồng) và cối giã gạo bằng sức nước. Trên dòng suối Tô Trà quanh năm trong xanh bà con chặn dòng đặt hàng loạt cây cọn làm bằng vật liệu sẵn có là tre, nứa, lợi dụng sức nước để tự động tát nước lên ruộng bậc thang và lập cối giã gạo, giảm sức lao động con người.
Đặc sản vùng
Sản vật ngô nếp, cam sành, măng vầu, khoai môn là đặc sản hấp dẫn nhiều nơi.
Tài nguyên thiên nhiên
Lâm sản có từ nhóm tứ thiết đến nhóm gỗ tạp, từ nhóm vật liệu giấy sợi, đến nhóm thủ công mỹ nghệ. Nói chung tiềm năng dồi dào. Thập kỷ 70/TK20, đồng bào xã Khánh Hòa đã gửi tặng Thủ đô Hà Nội nhiều cây gỗ vàng tâm, chò chỉ để dùng vào việc xây lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Trước cách mạng Tháng Tám, xã có các thôn làng cổ như: Làng Nộc, Làng Khương, Làng Chạp, Khe Chung, động Kim Long.
Năm 1945, cán bộ Việt Minh đến địa phương tuyên truyền cách mạng, nhân dân hưởng ứng theo. Cách mạng thắng lợi, xã thay tên mới là xã Hoàng Thịnh. Ngày 28/3/1949 sáp nhập một phần xã An Lạc, lấy tên là xã Tự Do. Sau cải cách ruộng đất đổi tên thành xã Quyết Tâm. Ngày 03/4/1965 đổi tên thành xã Khánh Hòa.
Hiện nay, xã Khánh Hòa có 8 thôn:
1- Thôn Kim Long (thôn 1)
2- Thôn Làng Chạp (thôn 2+3)
3- Thôn Khe Pắng (thôn 4)
4- Thôn Làng Khương (thôn 5)
5- Thôn Làng Nộc (thôn 6)
6-Thôn Khe Chung (thôn 7)
7- Thôn Tát Kiêu (thôn 8)
Ngày nay, dọc quốc lộ 70 đi qua xã, nhà dân san sát, hình thành nhiều phố xá, tụ điểm thương mại, mở ra triển vọng thành con đường “dịch vụ thương mại” kéo dài nhiều cây số. Đường từ thị trấn huyện lỵ Lục Yên đến xã dài 20 km đi qua xã Tân Lĩnh, Tô Mậu.
Phường / Xã / Thị trấn cùng tên Khánh Hòa:

• Xã Khánh Hòa - Huyện Yên Khánh - Tỉnh Ninh Bình
• Phường Khánh Hòa - Huyện Vĩnh Châu - Tỉnh Sóc Trăng
• Xã Khánh Hòa - Huyện Châu Phú - Tỉnh An Giang
• Xã Khánh Hòa - Huyện U Minh - Tỉnh Cà Mau